Uwaga. Stosujemy pliki cookies. Więcej informacji.

Piza / Pisa
Włochy, Toskania (➤ mapka)
Miasto (ok. 90 tys. mieszkańców) w zachodniej Toskanii, nad rzeką Arno, w pobliżu ujścia Arno do Morza Liguryjskiego. Miasto założone przez Etrusków, w czasach rzymskich port wojenny, w Średniowieczu przez pewien czas jedna z największych potęg morskich zachodniej części Morza Śródziemnego. Dziś ważna destynacja turystyczna, najbardziej znana z tzw. Krzywej Wieży oraz z jednego z najstarszych i najsłynniejszych uniwersytetów w Europie. Piza leży w pobliżu skrzyżowania biegnącej wzdłuż zachodniego wybrzeża Włoch autostrady A12 (E80) z autostradą A11 (E76) (Autostrada Firenze-Mare) biegnącą ze wschodu na zachód; od strony Florencji można też dojechać drogą szybkiego ruchu Strada Grande Comunicazione Firenze-Pisa-Livorno (Fi-Pi-Li) (➤ mapka). Duże lotnisko (Aeroporto Internazionale Galileo Galilei) jest usytuowane stosunkowo blisko centrum miasta, na południe od drogi Fi-Pi-Li; mniej więcej w połowie drogi od lotniska do centrum leży stacja kolejowa Pisa Centrale.

Piza, Campo dei Miracoli, fot. AL
Miasto zostało założone prawdopodobnie przez Etrusków. W czasach rzymskich było wykorzystywane jako port wojenny. Od 313 roku n.e. siedziba biskupstwa. Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego Piza - dzięki korzystnemu położeniu i silnej flocie - pozostała ważnym centrum handlowym i z czasem stała się potęgą morską zachodniej części Morza Śródziemnego, bogacąc się w szczególności dzięki sukcesom odnoszonym w prowadzonych w XI wieku wspólnie z Genuą wojnach zmierzających do usunięcia Saracenów z Sardynii i Sycylii, a później dzięki udziałowi w wyprawach krzyżowych. Później jednak, po okresie rozkwitu w wiekach XI, XII i w pierwszej połowie wieku XIII, w szczególności po przegranej w 1284 roku wojnie z dawnym koalicjantem, Genuą, Piza zaczęła słabnąć, a gdy dodatkowo osady niesione przez Arno zaczęły zamulać port, proces podupadania miasta uległ przyspieszeniu. W 1406 roku Piza przeszła pod panowanie Florencji; w końcu XV wieku odzyskało wprawdzie na lat kilkanaście niepodległość, lecz w roku 1509 ponownie ją na rzecz Florencji utraciła.

Więcej informacji o historii Pizy można znaleźć np. na stronie ➤ it.wikipedia.org/wiki/Storia_di_Pisa.
Główną atrakcją turystyczną jest Campo dei Miracoli (zwany też Piazza del Duomo), ogromy płaski trawiasty teren w północno-zachodniej części miasta, na którym wznoszą się: katedra (Duomo), baptysterium, "Krzywa Wieża" oraz cmentarz (Campo Santo). W pobliskiej siedzibie arcybiskupstwa (Piazza Arcivescovado 6) mieści się Museo dell'Opera del Duomo.
Piza, Campo dei Miracoli, fot. AL
Na zdjęciu - widok na Campo dei Miracoli z zachodu na wschód; widoczna katedra i najbardziej znany zabytek Pizy - dzwonnica, Campanile di Santa Maria, zwana "Krzywą Wieżą" ("Torre Pendente"); po lewej stronie baptysterium, w głębi Campo Santo i kopuła dobudowanej w 1594 roku kaplicy Cappella del Pozzo.

Budowę wieży - jako dzwonnicy katedry - rozpoczęto w 1173 roku i już w trakcie budowy, z uwagi na niestabilne podłoże (piaszczysty, mulisty grunt) i zapewne błędy budowniczych (zbyt płytkie fundamenty), budowla zaczęła się przechylać. Mimo nieskuteczności prób "wyprostowania" lub przynajmniej ustabilizowania wieży budowę ukończono w 1350 roku i nawet - w pomieszczeniu na szczycie, o nieco mniejszej średnicy niż wieża - umieszczono siedem dzwonów, co dodatkowo zwiększyło niebezpieczeństwo odchylania się budowli od pionu. W końcu XX wieku, gdy odchylenie przekroczyło 5 metrów, wieżę zamknięto dla publiczności; po wykonaniu stosownych zabezpieczeń, od 2001 roku jest ona (z ograniczeniami) ponownie otwarta. Więcej informacji, zob. ➤ it.wikipedia.org/wiki/Torre_di_Pisa.

Piza, "Krzywa Wieża", fot. AL
Katedra Santa Maria Assunta pochodzi z drugiej połowy XI wieku; na początku XVII wieku została odbudowana po pożarze w 1595 roku. Uchodzi za wybitne osiągnięcie pizańskiego stylu architektury romańskiej. Warto zwrócić szczególną uwagę na czterokondygnacyjną marmurową fasadę, zdobioną szklanymi i majolikowymi płytkami, z licznymi kolmnami i arkadami, brązowe drzwi z brązu w południowym ramieniu transeptu (Portale di San Ranieri, wykonane w 1180 roku przez Bonnana Pisana), zachowane fragmenty posadzki z XI wieku, mozaikę Chrystus na Majestacie ukończona przez Cimbauego na początku XIV wieku, freski w kopule (wykonane po pożarze z 1595 roku), a także na rzeźbioną przez Giovanniego Pisana na początku XIV wieku ambonę. Wnętrze katedry mieści też grobowiec zmarłego w 1313 roku cesarza Henryka VII Luksemburskiego.

Piza, katedra Santa Maria Assunta i "Krzywa Wieża", fot. AL
Okrągłe, podobno największe we Włoszech baptysterium, poświęcone św. Janowi Chrzcicielowi (Battistero di San Giovanni), stojące naprzeciwko fasady katedry od strony zachodniej, zaczęto budować w połowie XII wieku w stylu romańskim według projektu Diotisalviego, a ukończono (Nicolo i Giovanni Pisano) ponad sto lat później w stylu gotyckim. Na szczególną uwagę zasługuje pokryta płaskorzeźbami marmurowa ambona Nicoli Pisana z 1260 roku, nieco wcześniejsza marmurowa chrzcielnica Guida da Como, a także doskonała akustyka wnętrza (prezentowana turystom co pewien czas przez osoby obsługujące zwiedzających baptysterium).

Piza, baptysterium przy katedrze, fot. AL
Campo Santo Monumentale - to założony w drugiej połowie XIII wieku cmentarz w postaci prostokątnego budynku z marmurowymi arkadami otaczającego teren, na którym podobno rozsypana jest ziemia z Ziemi Świętej, przywieziona na statkach pizańskich po jednej z wypraw krzyżowych. Można tu zobaczyć grobowce z czasów rzymskich, a także zachowaną część słynnych średniowiecznych fresków (większość tych fresków została zniszczona na skutek bombardowania w czasie II wojny światowej).

W Museo dell'Opera del Duomo (Piazza Arcivescovado 6, kilka minut spaceru od Campo dei Miracoli) eksponowane są sprzęty i szaty liturgiczne, ale także zabytki rzymskie i etruskie oraz inne przedmioty z różnych epok przechowywane niegdyś w katedrze i baptysterium; szczególną uwagę warto zwrócić na hipogryf z X wieku - arabską rzeźbę z brązu stanowiącą łup wojennny pizańczyków z czasów wojen z Saracenami, a także na rzeźby Nicoli i Giovanniego Pisano.
Oprócz wizyty na Campo dei Miracoli warto zrobić przynajmniej dwa spacery: jeden od Piazza dei Cavalieri (kilka minut spaceru na południowy wschód od Campo dei Miracoli) przez ulicę Borgo Stretto do Piazza Garibaldi, Ponte Mezzo, Piazza XX Settembre i dalej ulicą Corso Italia w kierunku południowym, w stronę dworca; drugi nad rzeką Arno nadbrzeżami w obie strony od Ponte Mezzo, gdzie na północnym nabrzeżu, na Lungarno Mediceo, warto zajrzeć do Museo Nazionale di San Matteo, mieszczące się w średniowiecznym klasztorze San Matteo, z kolekcją malarstwa i rzeźby od XII do XVII wieku z regionu Pizy i Florencji, a na południowym nabrzeżu, na Lungarno Gambacorti, warto zobaczyć dwa kościoły, Santa Cristina i (bardziej na zachód) Santa Maria della Spina.

Markerem zaznaczone jest położenie L'Orto Botanico dell'Università di Pisa - najstarszego w Europie ogrodu botanicznego, założonego w latach 1543-1544 z inicjatywy Luki Ghiniego, lekarza i przyrodnika, na polecenie Cosimo I de Medici.
Piazza dei Cavalieri - to plac (o kształcie zbliżonym bardziej do trójkąta niż prostokąta) położony w dzielnicy uniwersyteckiej, niegdyś (przed zdobyciem miasta przez florentyńczyków) centrum życia politycznego.

Największym gmachem stojącym przy placu, od strony północno-wschodniej, jest Palazzo della Carovana (zwany też Palazzo dei Cavalieri), zaprojektowany i zbudowany przez Giorgia Vasariego w latach 1562-1564 na polecenie Cosimo I de Medici, z przeznaczeniem na siedzibę Cavalieri di San Stefano, zakonu rycerskiego założonego przez Cosimo I w 1561 roku (przed pałacem stoi posąg Cosimo I, wykonany wraz z fontanną przed piedestałem w 1596 roku, na zamówienie jednego z synów Cosimo I, Ferdynanda I, przez Pietra Francavillę).

Obecnie Palazzo dei Cavalieri jest siedzibą Scuola Normale Superiore di Pisa, jednego z filarów systemu uniwersyteckiego w Pizie (zob. niżej).

Obok Palazzo dei Cavalieri, przy południowo-wschodnim narożniku placu, stoi kościół Santo Stefano dei Cavalieri z drugiej połowy XVI wieku, także dzieło Vasariego. Początkowo miał jedną nawę, w XVII wieku dodano dwie boczne. W kościele, oprócz godnych uwagi dzieł sztuki, można zobaczyć liczne trofea wojenne zdobyte w bitwach morskich przez Cavalieri di San Stefano, w tym np. proporzec z okrętu flagowego Ali Paszy zdobyty w sławnej bitwie pod Lepanto w 1571 roku.
Piza, kościół Santa Maria della Spina, fot. AL
Kościół Santa Maria della Spina (Lungarno Gambacorti, w pobliżu Ponte Solferino) - to mały kościół zbudowany w 1230 przez rodzinę Gualandi i przebudowany w stylu gotyckim w XIV wieku z przeznaczeniem na przechowywanie relikwii: fragmentu korony cierniowej Chrystusa (spina - cierń, stąd nazwa kościoła, początkowo nazywał się Santa Maria di Pontenovo), ofiarowanego miastu przez bogatego miejscowego kupca. Kościół jest uważany za jedną z najwybitniejszych gotyckich budowli we Włoszch.

Pierwotnie kościół stał nieco niżej i bliżej Arno; dla ochrony przed zniszczeniami w 1871 roku kościół rozebrano i o kilka metrów (z pewnymi mmodyfikacjami) przesunięto.

Galileusz
  • W Pizie urodził się w 1564 roku Galileusz - Galileo Galilei (zmarł w 1642 roku w małej miejscowości koło Florencji). Od 1581 roku studiował na Uniwersytecie w Pizie najpierw medycynę, potem matematykę, którą od 1589 w tymże Uniwersytecie przez kilka lat wykładał, dopóki nie przeniósł się, w 1592 roku, na Uniwersytet w Padwie.

Piza jako miasto uniwersyteckie
  • Uniwersytet w Pizie (Università di Pisa) jest jednym z najstarszych i najsłynniejszych włoskich uniwersytetów (jest renomowaną uczelnią również dziś, zwłaszcza w dziedzinie nauk ścisłych). Formalnie założony został w 1343 roku edyktem papieża Klemesa VI, ale w niektórych dziedzinach (np. w dziedzinie prawa) wykłady prowadzone były już od XI woeku. Przez kilkadziesiąt lat w XV wieku - po zajęciu Pizy przez Florencję - był zamknięty, ale poźniej, w 1473 roku, został ponownie otwarty decyzją Lorenzo di Medici.

    Uniwersytet w Pizie jest jednym z trzech słynnych uczelni wyższych w Pizie, obok Scuola Superiore Sant'Anna oraz Scuola Normale Superiore di Pisa (z siedzibą w Palazzo della Carovana przy Piazza dei Cavalieri), która założona została w 1810 roku dekretem Napoleona jako filia paryskiej École Normale Supérieure.

Piza w sieci

Pisa is a city (with about 90,000 inhabitants) in Tuscany, Italy, located on the Arno River, near its mouth on the Tyrrhenian Sea. Famous for its "Leaning Tower" (the bell tower of the city's cathedral) and many other monuments of architecture, as well as for its University (with history going back to the 12th century), it is one of the major tourist destinations in Italy.

Inne strony

Galeria zdjęć

Piza, katedra i dzwonnica widziane od wschodu, z Via Cardinale Maffei Pietro, fot. AL
Piza, Campo dei Miracoli, katedra i dzwonnica, fot. AL

Piza, Campo dei Miracoli, baptysterium, fot. AL
Piza, Campo dei Miracoli, kkatedra i dzwonnica, fot. AL

Piza, Campo dei Miracoli, katedra, fot. AL
Piza, Campo dei Miracoli, katedra i dzwonnica ("Krzywa Wieża"), fot. AL

Piza, Campo dei Miracoli, kopuła katedry, fot. AL
Piza, Campo dei Miracoli, katedra i dzwonnica ("Krzywa Wieża"), fot. AL

Piza, turyści na Campo dei Miracoli, fot. AL
Piza, fot. AL

Piza, fot. AL
Piza, fot. AL

Piza, fot. AL
Piza, fot. AL

Piza, fot. AL
Piza, fot. AL

Piza, widok z Ponte Solferino w górę rzeki; po prawej Lungarno Gambacorti na wschód od kościoła Santa Maria della Spina, w głębi widoczny kościół Santa Cristina i Ponte Mezzo. Po przeciwnej stronie rzeki, za Ponte Mezzo, zaczyna się Lungarno Mediceo, fot. AL