Ząbkowice Śląskie

Uwaga. Zamieszczone na tej stronie zdjęcia były wykonane w sierpniu 2023 roku. Opis miejscowości może być częściowo nieaktualny, ponieważ gmina Ząbkowice Śląskie, podobnie jak wiele innych na południu Polski, została we wrześniu 2024 roku dotknięta wielką powodzią spowodowaną przez tzw. niż genueński.

Miasto (nieco ponad 14 tys. mieszkańców) w południowo-zachodniej Polsce, siedziba powiatu ząbkowickiego, położone 420 km od Warszawy, nieco ponad 70 km na południe od Wrocławia , 23 km na północny wschód od Kłodzka (➤ mapka)(➤ mapka). Przed drugą wojną światową miejscowość znana była pod nazwą Frankenstein.

Miasto leży na Przedgórzu Sudeckim, na wysokości 287 m n.p.m., nad rzeką Budzówką, lewym dopływem Nysy Kłodzkiej, przy drodze DK8 (E67) z Wrocławia do Kłodzka. Historia miasta sięga drugiej połowy XIII wieku. Ulokowane w miejscu przecięcia istniejących już wówczas ważnych szlaków handlowych, a zarazem w miejscu korzystnym z punktu widzenia obronności, szybko stało się liczącym się ośrodkiem gospodarczym, należącym początkowo, w okresie rozbicia dzielnicowego państwa polskiego, do książąt śląskich, później, od 1336 roku, do Czech, wreszcie, od połowy XVIII wieku, do Prus, a następnie Niemiec. W 1945 roku znalazło się w granicach Polski. Urzędowa nazwa Ząbkowice Śląskie została zatwierdzona w maju 1946 roku.

Najtragiczniejsze wydarzenia w historii Ząbkowic miały miejsce w XVII wieku, podczas wojny trzydziestoletniej, gdy miasto zostało wielokrotnie splądrowane i podpalone, oraz w 1858 roku, gdy wybuchł wielki pożar, który zniszczył niemal całą zabudowę ówczesnych Ząbkowic. Później jednak nastąpił okres odbudowy i szybkiego rozwoju; miasto uniknęło też zniszczeń podczas podczas drugiej wojny światowej.

Miejscem, od którego najczęściej rozpoczyna się zwiedzanie Ząbkowic, jest otoczony odrestaurowanymi kamienicami pochodzącymi z różnych okresów historii miasta prostokątny Rynek , na którym stoi neogotycki Ratusz , zbudowany w latach 1862–1864 (według projektu Alexisa Langera z Wrocławia) w miejscu wcześniejszego ratusza, zniszczonego we wspomnianym wyżej pożarze. Warto zwrócić uwagę na wysoką na 75 wieżę zegarową oraz na zdobiące budynek neogotyckie detale kamieniarskie.

Ulicą św. Wojciecha , wybiegającą na zachód z południowo-zachodniego rogu Rynku, można w ciągu kilku minut dojść do tzw. Krzywej Wieży , budowli o historii sięgającej XV wieku. Wysoka na 34 m, odchylona od pionu o 2,14 m, odrestaurowana w 1964 roku wieża, uważana za jedną z ważniejszych atrakcji turystycznych Dolnego Śląska, jest otwarta dla zwiedzających (wejście po schodach).

Nieco dalej wznosi się rzymskokatolicki kościół parafialny św. Anny , zbudowany z fundacji Karola IV Luksemburskiego w latach 1354-1415 w stylu gotyckim. Uszkodzona podczas najazdu wojsk husyckich w 1428 roku świątynia została odbudowana, później rozbudowana, wreszcie w latach 1893–1896 odrestaurowana w stylu neogotyckim i później jeszcze raz wyremontowana w latach 70. XX wieku. We wnętrzu znajduje się kilka godnych uwagi dzieł sztuki, w tym rzeźba św. Anny Samotrzeciej z 1493 roku, renesansowe nagrobki z XVI wieku (autorstwa Jana Ulryka, nadwornego architekta Zygmunta Starego), rzeźbiona w piaskowcu ambona z 1619 roku, czy ołtarz główny z początków drugiej połowy XVIII wieku.

Jeszcze nieco dalej, przy ulicy Krzywej , znajduje się małe muzeum historyczne, zwane Izbą Pamiątek Regionalnych , mieszczące się w XVI-wiecznym budynku mieszkalnym znanym jako dom rycerza Kauffunga.

Markerem zaznaczone są udostępnione dla zwiedzających ruiny zamku ząbkowickiego, renesansowej budowli obronnej wzniesionej w latach 1522–1532 na miejscu gotyckiego zamku obronnego z XIV wieku.