Uwaga. Stosujemy pliki cookies. Więcej informacji.

Arles

Francja, Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże (➤ mapka)(➤ mapka)
Miasto (ok. 50 tys. mieszkańców) we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Bouches-du-Rhône (Delta Rodanu), położone 27 km na południowy wschód od Nîmes i 80 km na północny zachód od Marsylii (➤ mapka)(➤ mapka). Arles znane jest przede wszystkim z zabytków rzymskich (m.in. wielka arena z I wieku n.e.) i romańskich (Église Saint-Trophime z XII wieku), a także - jako miasto Vincenta van Gogha, który mieszkał tu i tworzył w latach 1888-1889.

Miasto zostało założone jako kolonia grecka w VI wieku p.n.e. (zwana Theline); wkrótce potem zostało zdobyte - czy raczej odbite - przez Celtów (stanowiących rdzenną ludność regionu) i wówczas nosiło nazwę Arelate. W 123 roku p.n.e. zdobyli je Rzymianie i odtąd było jednym z najważniejszych ośrodków imperium; po pokonaniu przez Juliusza Cezara w 49 roku p.n.e. Marsylii rola Arles, położonego w kluczowym miejscu nad Rodanem, na strategicznym skrzyżowaniu ówczesnych szlaków komunikacyjnych, jeszcze wzrosła - stąd szybki rozwój, powstanie murów obronnych i forum, budowa areny, teatru i innych budowli, z których część przetrwała do dziś. W wiekach IV-V kwaterowały tu wojska rzymskie. W okresie późnego cesarstwa Arles było ważnym centrum chrystianizacji Galii (wzmianki o pierwszym biskupie pochodzą z III wieku). W 476 roku zostało zdobyte przez Wizygotów.

ARLES
Église Saint-Trophime
fragment rzeźby w portalu
fot. PL
Później miasto wielokrotnie przechodziło z rąk do rąk. W połowie IX wieku stało się stolicą frankońskiego tzw. Królestwa Arles, obejmującego Burgundię i część Prowansji, niszczone jednak w powtarzających się najazdach różnych nieprzyjaciół zaczęło tracić na znaczeniu, choć miało też lepsze okresy - np. w XII wieku było przez pewien czas rezydencją Fryderyka Barbarossy, który nadał Arles prawa miejskie. W 1378 roku cesarz Karol IV przekazał to, co pozostało z Królestwa Arles, Delfinowi Francji - późniejszemu królowi francuskiemu Karolowi VI; odtąd historia Arles związana związana była z historią Francji. Najważniejszym zabytkiem Arles pochodzącym z czasów rzymskich jest ogromna Arena (Les Arènes) z I wieku n.e., zwana też amfiteatrem; inne zabytki antyczne - to teatr , termy Konstantyna , kryptoportyk i nekropolia Les Alyscamps ; zob. niżej. Markerem oznaczone jest położenie Musée de l'Arles et de la Provence antiques.

Najważniejszym zabytkiem romańskim, położonym przy Place de la République , jest kościół św. Trofima i sąsiadujący z nim klasztor, ze słynnym dziedzińcem i krużgankami. Z pobytem w Arles Vincenta Van Gogha wiążą się La Fondation van Gogh oraz L'Espace van Gogh (zob. niżej). Szczególną atrakcją Arles jest uważane za najlepsze w Prowansji muzeum etnograficzne - Museon Arlaten (29, rue de la République), założone w 1896 roku przez prowansalskiego poetę, laureata literackiej nagrody Nobla z 1904 roku, Frédérica Mistrala.


ARLES
Rond point des Arènes
kawiarnia przy Arenie
fot. AL
Arena (Les Arènes) w Arles pochodzi z I wwieku n.e. Była jedną z największych: ma 136 m długości i 109 m szerokości; dwa piętra, z 60 arkadami każde, mogły pomieścić ponad 20 tys. widzów. Po upadku Cesarstwa Rzymskiego arena została przekształcona w twierdzę; potem stała się źródłem materiałów budowlanych, wreszcie - schronieniem dla bezdomnych, właściwie niemal odrębnym osiedlem z paroma setkami domów, kaplicami, placem, itp. Pierwotny kształt (po wywłaszczeniach i wyburzeniach) został przywrócony dopiero w 1830 roku.

Obecnie odbywają się tu różne imprezy, z których najważniejszymi są walki byków. Wiele źródeł podaje, że są to walki "według reguł prowansalskich", gdzie nie chodzi o zabicie byka, tylko o zerwanie ozdób z rogów zwierzęcia; jednak podczas Wielkanocy, a także w pierwszy weekend września organizowane są tu także walki "w stylu hiszpańskim", gdzie byki są zabijane.


Głównym placem Arles jest Place de la République . Stoi przy nim ratusz (zbudowany w latach 1673-1675 według planów J. Hardouin-Mansarta) i najważniejszy kościół Arles - kościół św. Trofima, a na środku - egipski obelisk o 15-metrowej wysokości, odnaleziony kiedyś w amfiteatrze i w 1676 roku postawiony na placu.

ARLES
Place de la République
ratusz, kościół św. Trofima i obelisk egipski
fot. AL
Kościół św. Trofima (Église Saint-Trophime) przy Place de la République, wraz z sąsiadującym z nim słynnym klasztorem, uważany jest za jedno z najważniejszych dzieł architektury romańskiej w regionie.

ARLES
portal kościoła św. Trofima
fot. AL
Kościół pochodzi z XII wieku; obecna kwadratowa dzwonnica - z XIII wieku (gdy zastąpiła wcześniej istniejącą), z górnym piętrem przebudowanym w XVII wieku; klasztor - częściowo z XII wieku, a częściowo z XIV wieku Kościół pełnił kiedyś funkcję katedry, siedziby arcybiskupstwa w Arles. Po Rewolucji Francuskiej stracił znaczenie; obecnie jest kościołem parafialnym; od 1882 roku bazyliką mniejszą. W katedrze w 1365 roku koronował się cesarz Karol IV, podobnie jak jego poprzednik Fryderyk Barbarosssa.

Doskonale zachowany (odrestaurowany w latach 90. ubiegłego stulecia) portal kościoła św. Trofima powstał między 1180 a 1190 rokiem. Przedstawienie Sądu Ostatecznego, podobnie jak kolumny krużganka klasztoru św. Trofima, uważane jest za jedno z najwybitniejszych osiągnięć w zakresie rzeźby romańskiej w Prowansji.

Zabytki rzymskie w Arles
  • Poza Areną, najważniejszymi zabytkami rzymskimi w Arles są: teatr , termy Konstantyna , kryptoportyk i nekropolia - Les Alyscamps . Z teatru pozostało niewiele - fragmenty posągów, dwie kolumny, pozostałości sceny i widowni; po upadku Cesarstwa Rzymskiego był miejscem pozyskiwania materiałów budowlanych, a potem na długi czas zniknął pod nowszą zabudową; został ponownie odkryty w pierwszej połowie XIX wieku, w czasie prowadzonych wykopalisk archeologicznych. Niewiele też zostało z term Konstantyna (Thermes de Constantin), pochodzących z IV wieku. W podziemiach XVII-wiecznej kaplicy zachował się kryptoportyk (Cryptoportique du Forum), skład dawnego forum, zbudowany pod koniec I wieku p.n.e. Les Alyscamps - to antyczny cmentarz, niegdyś o wielkim znaczeniu - tu był pochowany św. Trofim, a także, według legendy, tytułowy bohater Pieśni o Rolandzie. Później cmentarz uległ stopniowej dewastacji (dziś jest aleją, przy której można oglądać puste sarkofagi) - pozostał jednak miejscem kultowym: Dante opisał je w Boskiej Komedii, malowali je Van Gogh i Gaugin. W Musée de l'Arles et de la Provence antiques, oznaczonym na mapce markerem , można zobaczyć eksponaty znalezione w Arles, pochodzące z różnych okresów historii, w tym sarkofagi z Les Alyscamps, fragmenty posągów z Théâtre Antique, itp.
Miasto Van Gogha
  • W latach 1888-1889 mieszkał przez kilkanaście miesięcy w Arles Vincent Van Gogh, rezydując przez pewien czas w słynnym "żółtym domu" (dziś już nieistniejącym) i tworząc wówczas ponad 300 dzieł (obrazów i rysunków), w tym również tych najsłynniejszych (choć żadne z nich nie pozostało w mieście). W Arles też, po znanym incydencie samookaleczenia w grudniu 1888 roku, znalazł się w szpitalu L'Hotel-Dieu d'Arles (pl. F. Rey), skąd później przeniósł się do zakładu w Saint-Rémy-de-Provence; ów stary szpital w Arles funkcjonuje obecnie jako przestrzeń wystawowa, centrum dzieł artysty, tzw. L'espace Van Gogh. Dzieła różnych artystów współczesnych, nie tylko malarzy, związane z twórczością Van Gogha, można też zobaczyć w La Fondation van Gogh (24bis, Rond Point des Arènes).


Okolice Arles
  • Kilka kilometrów na półncny wschód od Arles, przy drodze D17 prowadzącej do Fontvieille, można zwiedzić słynne Opactwo Montmajour (L'abbaye Saint-Pierre de Montmajour) - dawne opactwo benedyktyńskie, założone w 948 roku. Pod koniec X wieku opactwo Montmajour stało się jednym z najbogatszych opactw w regionie; od XI wieku było miejscem pochówku władców Prowansji. W czasie Rewolucji Francuskiej klasztor został zniszczony, potem przeszedł w ręce prywatne i popadł w ruinę, ale w XIX wieku został odrestaurowany i uchodzi dziś za jedną z ważniejszych atrakcji turystycznych Prowansji.
  • Arles leży w miejscu, gdzie zaczyna się delta Rodanu, rozgałęziającego się tu na dwie odnogi: Grand Rhône (wschodnią) i Petit Rhône (zachodnią) - obszar o powierzchni 930 km2, stanowiący właściwie wyspę, otoczoną dwiema odnogami rzeki i od południa Morzem Śródziemnym, nazywany jest Camargue. Część powierzchni Camargue zajmują jeziora, część bagna, część piaszczyste wydmy. Cały teren, ze swoistą florą i fauną (m.in. wiele gatunków ptaków, w tym flamingi, sławne "białe konie z Camargue", itp.) - jako "Parc Naturel Régional de Camargue" - jest pod ochroną. Znaczenie turystyczne Camargue ma przed wszystkim dla miłośników dzikiej przyrody (umiejących zabezpieczyć się przed komarami, stanowiącymi tam plagę); poza tym za miejsca warte zwiedzenia uważa się miejscowość Saintes-Maries-de-la-Mer , cel corocznych pielgrzymek Romów oddających hołd swej patronce, św. Sarze, oraz średniowieczną fortecę Aigues-Mortes , zbudowaną kiedyś jako twierdzę portową, dziś oddaloną od morza o ok. 5 km. Dla amatorów interesująca może też być informacja, że na terenie Camargue hoduje się byki przeznaczone do walk na arenach (również hiszpańskich).
Informacje dodatkowe
  • Św. Trofim, któremu poświęcony jest główny kościół w Arles, był pierwszym tamtejszym biskupem (jednym z biskupów wysłanych w III wieku przez papieża Fabiana do Galii). Od IX wieku w Arles rozwinął się kult świętego - u jego grobu zatrzymywały się pielgrzymki zmierzające do Santiago de Compostela.
  • Corocznie w Arles ma miejsce kolejna edycja znanego międzynarodowego festiwalu fotografii, "Rencontres d'Arles"; w Arles ma też siedzibę École Nationale Supérieure de la Photographie, jedna z najważniejszych uczelni fotograficznych we Francji; zob. ➤ www.enp-arles.com.
Galeria zdjęć

ARLES
Rond point des Arènes
ulica otaczająca amfiteatr
fot. AL
ARLES
Rond point des Arènes
ulica otaczająca Arenę
fot. AL
ARLES
Place de la République
ratusz
fot. AL
ARLES
Rond point des Arènes
ulica otaczająca amfiteatr
fot. AL

ARLES
Rue Voltaire
fot. AL
ARLES
Rond point des Arènes
Kościół katolicki (fr. Église Couvent des Cordeliers)
fot. PL
ARLES
detal architektoniczny
fot. PL
ARLES
Place de la République
ratusz, kościół i obelisk
fot. AL

ARLES
Rue Ernest Renan
fot. AL
ARLES
Sąd Ostateczny
rzeźba w portalu kościoła św. Trofima
fot. PL
ARLES
Rue Voltaire
fot. AL
ARLES
Rue Voltaire
fot. AL

ARLES
Rzymski amfiteatr (fr. Arènes d'Arles)
detal architektoniczny
fot. PL
ARLES
Église Saint-Trophime
fot. AL
ARLES
Rzymski amfiteatr (fr. Arènes d'Arles)
fot. AL
ARLES
Rzymski amfiteatr
fasada
fot. AL