Mistra

Mistra [Μυστράς] - to mała, licząca mniej niż 1 tys. mieszkańców miejscowość w Grecji, położona w regionie Peloponez, na zboczach masywu górskiego Tajget (także: Tajgetos [Ταΰγετος]), długiego na ok. 100 km i ciągnącego się na południe w stronę przylądka Matapan (także: Tenaron), najdalej na południe wysuniętego przylądka Peloponezu, 218 km na południowy zachód od Aten , 62 km na południe od Tripoli , stolicy regionu Peloponez, 5 km na zachód od Sparty (➤ mapka(➤ mapka)). Na północny zachód od miejscowości znajduje się stanowisko archeologiczne z pozostałościami Mistry z czasów bizantyńskich, gdy jako stolica jednej z prowincji Cesarstwa Bizantyńskiego przeżywała okres rozkwitu.

Historia Mistry (używana jest też w literaturze polskojęzycznej nazwa "Mystras") sięga połowy XIII wieku, gdy w miejscu oznaczonym markerem Wilhelm II z Villehardouin, wówczas władca tzw. Księstwa Achai (zwanego również Księstwem Morei), jednego z państw feudalnych założonych na ziemiach Cesarstwa Bizantyńskiego po czwartej wyprawie krzyżowej, wzniósł fortecę, mającą umocnić jego panowanie nad Peloponezem. Wokół fortecy powstało miasto, które stalo się stolicą księstwa Achai, a potem bizantyńskiego despotatu Morea, kwitnącym od połowy XIV wieku do 1460 roku, gdy przeszło w ręce Turków osmańskich. Pod panowaniem tureckim, trwającym, z przerwą w latach 1686-1715, gdy rządzili Wenecjanie, aż do wybuchu greckiego powstania narodowego w 1821 roku, Mistra straciła na znaczeniu i później już go nie odzyskała, w szczególności po wydaniu przez króla Ottona I Wittelsbacha dekretu nakazującego rozbudować pobliską Spartę. Dziś Mistra nie jest zamieszkała (z wyjątkiem zabudowań żeńskiego klasztoru Pandánassa) i w całości pełni funkcję muzeum.

W 1989 roku całe stanowisko arechologiczne obejmujące terytorium bizantyńskiej Mistry zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Do najważniejszych zabytków należą oznaczone markerem pozostałości fortecy Wilhelm II z Villehardouin na szczycie wzgórza ponad Górnym Miastem, dwyskrzydłowy Pałac Despotów ([Παλάτι του Μυστρά]), ze skrzydłem północno-wschodnim pochodzącym z okresu panowania Franków i bizantyńskim skrzydłem północno-zachodnim oraz zamkową kaplicą ([Ναός Αγίας Σοφίας Μυστρά]) z cennymi freskami, katedra św. Dymitra ([Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Δημητρίου]), najstarszy kościół w Mistrze, pochodzący z drugiej połowy XIII wieku, a także trzy klasztory: Pandánassa ([Μονή Παντάνασσας]), Perivléptos ([Ιερά Μονή Παναγίας Περιβλέπτου]) i Vrondochión ([Βροντόχιον - Ναός Οδηγήτριας (Αφεντικό)]). Pierwszy pochodzi z pierwszej połowy XV wieku i jest dziś jedynym zamieszkałym klasztorem w Mistrze, drugi został założony na początku XIV wieku, a trzeci, z dwoma kościołami z przełomu XIII i XIV wieku, stanowił centrum intelektualne i kulturalne Mistry w okresie jej rozkwitu. Markerem oznaczone jest Muzeum Archeologiczne ([Αρχαιολογικό Μουσείο Μυστρά]).