Montepulciano

Montepulciano (➤ mapka(➤ mapka)) - to gmina i miejscowość w środkowych Włoszech, zlokalizowana w południowej części Toskanii, w prowincji Siena, położone 14 kilometrów na wschód od Pienzy , 70 kilometrów na południowy wschód od Sieny , 124 kilometry na południowy wschód od Florencji . Miasteczko liczy niecałe 14 tysięcy mieszkańców i jest usytuowane na stromym, odizolowanym wzgórzu o wysokości 605 m n.p.m. Stanowi geograficzny punkt graniczny między dolinami Val d’Orcia i Valdichiana. Gospodarka ośrodka opiera się na rolnictwie, głównie na uprawie winorośli i produkcji wina, oraz na turystyce.

Historia

Osadnictwo na tym obszarze Toskanii sięga czasów etruskich (IV wieku p.n.e.). Według rzymskich przekazów i legend osadę miał założyć król Etrusków Lars Porsena, który przeniósł się tutaj z Chiusi. W okresie rzymskim stacjonował tu garnizon strzegący okolicznych szlaków drogowych. Po upadku Cesarstwa Rzymskiego, pod panowaniem Longobardów, miejscowość rozwinęła się w ufortyfikowany ośrodek o charakterze militarnym. W okresie Średniowiecza miasto było przedmiotem stałego sporu terytorialnego i wojen pomiędzy Republiką Sieny a Republiką Florencji. W XV i XVI wieku Montepulciano sprzymierzyło się trwale z Florencją, co zapoczątkowało głęboką przebudowę urbanistyczną. Surowa, obronna architektura średniowieczna ustąpiła miejsca reprezentacyjnym budowlom w stylu dojrzałego renesansu, wznoszonym przez florenckich architektów na zlecenie lokalnych rodów patrycjuszowskich oraz pochodzącego stąd papieża Marcelego II.

Zabytki

Piazza Grande.

Główną oś urbanistyczną miasta stanowi długa, stroma ulica znana jako Il Corso. W rzeczywistości składa się ona z kilku odcinków o różnych nazwach: Via di Gracciano nel Corso, Via di Voltaia nel Corso, Via dell'Opio nel Corso i Via Poliziano. Trakt ten, przy którym działają liczne enoteki oferujące degustacje słynnego wina Vino Nobile di Montepulciano, prowadzi od bramy miejskiej Porta al Prato (marker widoczny na drugiej z mapek) na sam szczyt wzgórza. To tam leży główny plac miasta – Piazza Grande , gdzie skupiają się najważniejsze obiekty zabytkowe i administracyjne, w tym Palazzo Comunale , czyli ratusz miejski, XIV-wieczny budynek o charakterze gotyckim, którego fasadę przebudował w XV wieku Michelozzo na wzór florenckiego Palazzo Vecchio. Z wieży ratusza rozciąga się widok na dolinę Val d'Orcia, Valdichiana oraz Jezioro Trazymeńskie (Lago di Trasimeno).

Santa Maria Assunta

Obok ratusza wznosi się katedra Santa Maria Assunta (Duomo) , zbudowana w latach 1594–1680 według projektu Ippolito Scalzy. Jej surowa, ceglana fasada zewnętrzna nigdy nie została ukończona i wyłożona kamieniem. Wnętrze świątyni warto odwiedzić ze względu na monumentalny tryptyk ołtarzowy Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, namalowany w 1401 roku przez Taddeo di Bartolo, będący jednym z najważniejszych przykładów malarstwa szkoły sieneńskiej w regionie. Przy Piazza Grande stoją także renesansowe rezydencje mieszkalne, takie jak Palazzo Tarugi ze skomplikowaną fasadą kolumnową oraz Palazzo Contucci. Wewnątrz skały tworzącej wzgórze Montepulciano znajdują się zabytkowe piwnice winne (np. Cantina Contucci przy Piazza Grande czy Cantina Ercolani przy Il Corso). Są to wielokondygnacyjne korytarze i krypty używane od stuleci do leżakowania wina w potężnych dębowych beczkach, udostępnione współcześnie do zwiedzania.

Chiesa di Sant'Agostino

Innym godnym zwrócenia uwagi obiektem sakralnym w Montepulciano jest kościół św. Augustyna , którego historia sięga 1285 roku. Obecny wygląd świątynia zawdzięcza XV-wiecznej przebudowie, którą kierował wybitny renesansowy rzeźbiarz i architekt Michelozzo. Biała fasada z trawertynu łączy elementy późnego gotyku z renesansem. W lunecie nad portalem znajduje się charakterystyczna terakotowa płaskorzeźba przedstawiająca Matkę Bożą z Dzieciątkiem w otoczeniu św. Jana Chrzciciela i św. Augustyna. Wewnątrz świątyni podziwiać można m.in. XV-wieczny drewniany krucyfiks przypisywany Donatello. Kościół stoi przy Via di Gracciano nel Corso, ok. 200 m na południowy zachód od Porta al Prato. Naprzeciwko kościoła, przy Piazza Michelozzo, stoi Torre di Pulcinella, charakterystyczna wieża zegarowa ze stojącą na dachu ruchomą figurą Poliszynela, klasycznej postaci włoskiej komedii dell'arte.

Santuario di Sant'Agnese

Sanktuarium św. Agnieszki zostało ufundowane w 1306 roku przez św. Agnieszkę z Montepulciano (lokalną mistyczkę i dominikankę). Świątynia została wzniesiona na miejscu dawnych domów publicznych, które zlikwidowano z jej inicjatywy. Choć budynek przeszedł gruntowną przebudowę w XVII i XVIII wieku, zachował XIV-wieczny portal wejściowy. Wewnątrz sanktuarium, w marmurowej urnie przy ołtarzu głównym, przechowywane jest nienaruszone ciało świętej. Miejsce to słynie również z wizyty św. Katarzyny ze Sieny. Świątynia stoi poza murami starego miasta, nieopodal Porta al Prato, przy placu Piazza Sant'Agnese.

Madonna di San Biagio

Poza ścisłym centrum i murami obronnymi, u podnóża wzgórza miejskiego, znajduje się Santuario della Madonna di San Biagio , świątynia wzniesiona w latach 1518–1545 według projektu Antonio da Sangallo Starszego na miejscu dawnego kościoła wczesnochrześcijańskiego. Budowla oparta na planie krzyża greckiego z centralną kopułą i dwiema wieżami (z których ukończono jedną) stanowi podręcznikowy, klasyczny przykład symetrii, geometrii i harmonii dojrzałego renesansu we Włoszech.

Markerem oznaczona jest Fortezza Medicea, średniowieczna twierdza rozbudowana przez ród Medyceuszy, położona w najwyższym punkcie miasta blisko Piazza Grande. Współcześnie służy jako centrum kulturalne i doskonały punkt widokowy.

Zwiedzając Montepulciano warto pamiętać, że w pobliżu znajdują się inne warte odwiedzenia miejscowości Toskanii, w tym Pienza (14 km), uzdrowiskowe Chianciano Terme (10 km) oraz winiarskie Montalcino (35 km).

Informacje dodatkowe

Osobom zainteresowanym historią, tradycją i wydarzeniami kulturalnymi może przydać się informacja, że corocznie, w ostatnią niedzielę sierpnia, organizowany jest w Montepulciano Bravìo delle Botti – wyścig historycznych dzielnic miasta (rozgrywany pomiędzy 8 kontradami). Rywalizacja polega na toczeniu pod górę 80-kilogramowych dębowych beczek po stromej trasie o długości 1800 metrów, kończącej się na Piazza Grande.

Warto też wiedzieć, że architektura Montepulciano była wielokrotnie wykorzystywana przez kinematografię. Miasto stanowiło tło dla takich produkcji jak Angielski pacjent (pojedyncze ujęcia), serial historyczny Medyceusze oraz film „Saga Zmierzch: Księżyc w nowiu”, w którym tutejszy plac główny i ratusz imitowały toskańskie miasto Volterra.

Informacje praktyczne

Noclegi i gastronomia

Baza noclegowa w Montepulciano jest średniej wielkości. Ze względu na ochronę konserwatorską zabytkowego centrum, wewnątrz murów obronnych dominują małe pensjonaty typu B&B, apartamenty na wynajem krótkoterminowy oraz kameralne hotele ulokowane w odrestaurowanych pałacach. Na obrzeżach miasta oraz w okolicznych dolinach silnie rozwinięta jest sieć agroturystyki (agriturismo), oferująca noclegi w dawnych gospodarstwach wiejskich połączonych z winnicami.

Infrastruktura gastronomiczna jest gęsta i nastawiona na ruch turystyczny. Obejmuje liczne restauracje, osterie oraz wyspecjalizowane winiarnie (enoteki). Lokale gastronomiczne koncentrują się na serwowaniu tradycyjnej kuchni toskańskiej, w której skład wchodzi m.in. lokalny makaron pici, potrawy z regionalnej rasy wołowiny chianina oraz słynne sery Pecorino di Pienza. Kluczowym elementem oferty jest lokalne wino czerwone Vino Nobile di Montepulciano DOCG.

Infrastruktura komunikacyjna

Jadąc autostradą A1 (Mediolan–Rzym), należy kierować się na zjazd Chiusi-Chianciano Terme lub Valdichiana, a następnie kontynuować podróż drogami regionalnymi. Całe historyczne centrum miasta w obrębie murów obronnych objęte jest Strefą Ograniczonego Ruchu (ZTL). Dla turystów przygotowano sieć zewnętrznych parkingów (w większości płatnych) wokół murów, oznaczonych od P1 do P8. Parkingi położone najwyżej (np. P6 i P7 w okolicach Fortezzy) dają najszybszy dostęp do rejonu Piazza Grande.

Stacja kolejowa Montepulciano Stazione leży około 8 kilometrów poza miastem, jednak obsługuje jedynie niewielką liczbę pociągów regionalnych i jest rzadko wybierana przez podróżnych. Głównym, rekomendowanym węzłem przesiadkowym jest stacja kolejowa Chiusi-Chianciano Terme, położona na magistrali Florencja–Rzym. Ze stacji tej kursują regularne autobusy rejsowe przewoźnika Autolinee Toscane, które dojeżdżają na główny dworzec autobusowy w Montepulciano (Autostazione przy Piazzale Pietro Nenni).

Informacje turystyczne

Główny punkt informacji turystycznej (Ufficio Turistico) znajduje się przy Piazza Grande, obok budynku ratusza. Całe miasto dysponuje jednolitym systemem tablic informacyjnych i kierunkowych w językach włoskim oraz angielskim. Ze względu na górzyste położenie, strome podejścia oraz nawierzchnię z bruku kamiennego, poruszanie się po mieście wymaga odpowiedniej sprawności fizycznej i może być uciążliwe dla osób o ograniczonej mobilności.

Informacje praktyczne

Noclegi i gastronomia

Baza noclegowa w Montepulciano jest średniej wielkości. Ze względu na ochronę konserwatorską zabytkowego centrum, wewnątrz murów obronnych dominują małe pensjonaty typu B&B, apartamenty na wynajem krótkoterminowy oraz kameralne hotele ulokowane w odrestaurowanych pałacach. Na obrzeżach miasta oraz w okolicznych dolinach silnie rozwinięta jest sieć agroturystyki (agriturismo), oferująca noclegi w dawnych gospodarstwach wiejskich połączonych z winnicami.

Infrastruktura gastronomiczna jest gęsta i nastawiona na ruch turystyczny. Obejmuje liczne restauracje, osterie oraz wyspecjalizowane winiarnie (enoteki). Lokale gastronomiczne koncentrują się na serwowaniu tradycyjnej kuchni toskańskiej, w której skład wchodzi m.in. lokalny makaron pici, potrawy z regionalnej rasy wołowiny chianina oraz słynne sery Pecorino di Pienza. Kluczowym elementem oferty jest lokalne wino czerwone Vino Nobile di Montepulciano DOCG.

Infrastruktura komunikacyjna

Jadąc autostradą A1 (Mediolan–Rzym), należy kierować się na zjazd Chiusi-Chianciano Terme lub Valdichiana, a następnie kontynuować podróż drogami regionalnymi. Całe historyczne centrum miasta w obrębie murów obronnych objęte jest Strefą Ograniczonego Ruchu (ZTL). Dla turystów przygotowano sieć zewnętrznych parkingów (w większości płatnych) wokół murów, oznaczonych od P1 do P8. Parkingi położone najwyżej (np. P6 i P7 w okolicach Fortezzy) dają najszybszy dostęp do rejonu Piazza Grande.

Stacja kolejowa Montepulciano Stazione leży około 8 kilometrów poza miastem, jednak obsługuje jedynie niewielką liczbę pociągów regionalnych i jest rzadko wybierana przez podróżnych. Głównym, rekomendowanym węzłem przesiadkowym jest stacja kolejowa Chiusi-Chianciano Terme, położona na magistrali Florencja–Rzym. Ze stacji tej kursują regularne autobusy rejsowe przewoźnika Autolinee Toscane, które dojeżdżają na główny dworzec autobusowy w Montepulciano (Autostazione przy Piazzale Pietro Nenni).

Informacje turystyczne

Główny punkt informacji turystycznej (Ufficio Turistico) znajduje się przy Piazza Grande, obok budynku ratusza. Całe miasto dysponuje jednolitym systemem tablic informacyjnych i kierunkowych w językach włoskim oraz angielskim. Ze względu na górzyste położenie, strome podejścia oraz nawierzchnię z bruku kamiennego, poruszanie się po mieście wymaga odpowiedniej sprawności fizycznej i może być uciążliwe dla osób o ogranicznei mobilności.