Bressanone / Brixen

Bressanone (niemiecka nazwa: Brixen) - to liczące ok. 22 tys. mieszkańców miasto i gmina we Włoszech, położone w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Bolzano, 44 km na południowy wschód od przełęczy Brenner 1, 43 km na północny wschód od Bolzano A, stolicy prowincji (➤ mapka)(➤ mapka). Główne miasto doliny Valle Isarco, z licznymi godnymi uwagi zabytkami architektury w historycznym centrum. W lecie dobra baza wypadowa dla turystyki pieszej i rowerowej, w zimie ośrodek narciarski.

Informacje ogólne

Bressanone, jedno z najstarszych miast Południowego Tyrolu, dziś trzecie pod wzgledem liczby mieszkańców w prowincji, leży na wysokości 559 m n.p.m., w miejscu, gdzie łączą się rzeki Isarco / Eisack 1 i Rienza / Rienz 2, w odległości 30 km na południowy wschód od Vipiteno / Sterzing B, 34 km na południowy zachód od Brunico / Bruneck C, największego miasta w dolinie Val Pusteria, oraz 43 km na północny wschód od Bolzano. Pierwsza ze wspomnianych rzek, druga największa w Południowym Tyrolu, mająca źródła w pobliżu przełęczy Brenner, przepływa przez Vipiteno B i Bressanone kierując się następnie na południowy zachód, w stronę Bolzano. Rienza, mająca źródła w Dolomitach Sesto, u stóp Tre Cime di Lavaredo, płynie najpierw na północ w stronę Dobbiaco / Toblach, następnie na zachód doliną Val Pusteria, wreszcie na południe, i wpada do Isarco w pobliżu historycznego centrum Bressanone.

Bressanone jest największym i najważniejszym miastem w dolinie Valle Isarco, historyczną, polityczną, ekonomiczną i kulturalną stolicą doliny. W pobliżu miasta przebiega autostrada A22 (Autostrada Brennerska), biegnąca od przełęczy Brenner na południe (5 kilometrów na północ od Bressanone jest zjazd Bressansone-Val Pusteria / Brixen-Pustertal, zaś 8 km na południe od miasta - zjazd Chiusa-Val Gardena / Klausen-Gröden). Na zachód od Bressanone leży najbardziej na wschód wysunięta grupa Alp Retyckich, znana jako Alpi Sarentine (Sarntaler Alpen), m.in. z położonym w pobliżu Bressanone masywem Monte Pascolo A (2439 m) oraz najwyższym szczytem grupy, Punta Cervina / Hirzer Spitze B (2781 m). Markerem C oznaczony jest wznoszący się na wschód od Bressanone szczyt Plose (2562 m), jeden ze szczytów grupy górskiej Plose-Putia (Gruppo Plose-Putia / Plose-Peitlerkofel-Gruppe), zaliczanej do Dolomitów, z najwyższym szczytem Sass de Putia (Peitlerkofel) D (2875 m). Z Plose rozciąga się piękny widok m.in. na grupę Odle di Eores, gdzie uczył się wspinaczki słynny himalaista włoski, Reinhold Messner, urodzony w 1944 roku w niewielkiej miescowości Villnöss (włoska nazwa: Funes), położonej niecałe 10 km na południowy wschód od Bressanone. Na zboczach Plose funkcjonuje niewielki ośrodek narciarski, oferujący ok. 23 km tras zjazdowych o różnym stopniu trudności i 10 wyciągów. Przez Plose biegnie też jeden z dwóch słynnych szlaków trekkingowych w Dolomitach (Alta Via delle Dolomiti n. 2), zaczynający się w Bressanone i prowadzący na początkowych odcinkach przez Plose i przełęcz Gardena 1 (Passo Gardena) w stronę Marmolady E (3343 m), najwyższego szczytu Dolomitów, następnie miejscowości Malga Ciapella, i dalej na południe.

Historia

Tereny, na których leży dzisiejsze Bressanne, były zamieszkałe już w czasach prehstorycznych. Od ok. 15 roku p.n.e. znajdowały się pod kontrolą Rzymu, a pod koniec VI wieku zostały zajęte przez przybyszów z Bawarii. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z początku X wieku. Pod koniec XI wieku, gdy ukończona została budowa katedry, Bressanone stało się siedzibą biskupstwa (przeniesioną tu z Sabiony / Säben), pozostając niezależnym (i przez stulecia broniącym swej niezależności przed hrabiami Tyrolu) państwem (księstwem biskupm) aż do 1803 roku, gdy biskupstwo zostało zsekularyzowane i włączone do Cesarstwa Austriackiego. Po pierwszej wojnie światowej Bressanone, podobnie jak cały Południowy Tyrol, znalazło się w granicach Włoch, chociaż dla większości mieszkańców miasta (ok. 73%), podobnie jak dla większości Południowego Tyrolu, językiem ojczystym jest język niemiecki.

Topografia

Historyczne centrum Bressanone leży na prawym brzegu Isarco 1, na północny zachód od miejsca, gdzie do Isarco wpada Rienza 2. Za główny plac uważa się Piazza Duomo 1, przy którym stoją dwa główne zabytki sakralne miasta: katedra Santa Maria Assunta e San Cassiano 1 i dawny kościół parafialny pod wezwaniem św. Michała Archanioła (San Michele) 2.

Katedra, zbudowana w XI wieku, została przebudowana w XIII wieku, a następnie ponownie przebudowana w stylu barokowym w połowie XVIII wieku. We wnętrzu warto zwrócić szczególną uwagę na sklepienie ozdobione freskami Paula Trogera. Do katedry przylega kompleks dawnego klasztoru, z krużgankami (z freskami z XV i XVI wieku) i baptysterium św. Jana Chrzciciela (San Giovanni Battista / Johanneskapelle am Kreuzgang). Początki kościoła św. Michała, z godnymi uwagi dziełami sztuki we wnetrzu, sięgają XI wieku; w połowie XVIII wieku świątynia została, podobnie jak katedra, zbarokizowana. Należąca do kościoła parafialnego, wysoka na 72 m dzwonnica, zwana Białą Wieżą (Torre Bianca / Weißer Turm), pochodzi z XV wieku.

Markerem 1 oznaczony jest dawny Pałac Biskupi, znany jako Hofburg, wzniesiony w XIII wieku, na przełomie XVII i XVIII wieku przebudowany w stylu barokowym. W kilkudziesięciu pomieszczeniach pałacowych mieści się Muzeum Diecezjalne, z bogatą kolekcją dzieł sztuki (w tym liczącą kilka tysięcy eksponatów kolekcją figurek do szopek). Marker 2 oznacza ratusz, siedzibę władz gminy, pierwotnie dwupiętrowy, później przebudowany i rozbudowany budynek zakupiony przez miasto w 1912 roku. Zwiedzając Bressanone warto zwrócić uwagę na cztery zachowane bramy stanowiące niegdyś elementy miejskich murów obronnych, upamiętniającą tysiąclecie istnienia miasta kolumnę 1 (Jahrtausendsäule) stojącą w pobliżu Pałacu Biskupiego, a także drewnianą rzeźbę człowieka z trzema głowami na oznaczonym markerem 1 skrzyżowaniu Via Porta Sabiona, Via Portici Maggiori i Via Portici Minori.

Szczególną atrakcją Bressanone jest oznaczone markerem 1, otwarte w 2002 roku Muzeum Historii Farmacji (Museo della Farmacia di Bressanone / Pharmaziemuseum Brixen).