Brenner

Brenner (nazwa niemiecka: Brennerpass, włoska: Passo del Brennero) - to położona na wysokości 1370 m n.p.m. przełęcz drogowa łącząca dwie główne części Tyrolu - północną, należącą do Austrii i południową, należącą do Włoch (markerem oznaczona jest stolica austriackiego Tyrolu, Innsbruck, a markerami - włoskie miejscowości Vipiteno / Sterzing, Bolzano / Bozen oraz Trydent, położone w regionie Trydent-Górna Adyga (➤ mapka)(➤ mapka). Przełęcz jest jednym z najważniejszych drogowych przejść alpejskich - od północy doprowadza do niej austriacka autostrada A13, zaś od południa włoska autostrada A22; przez Brenner przebiega też linia kolejowa.


Przełęcz Brenner leży w głównej grani Alp Wschodnich, między Alpami Sztubajskimi (Stubaier Alpen) na zachodzie a Alpami Zillertalskimi (Zillertaler Alpen) na wschodzie, łącząc północną, austriacką część doliny Wipptal z włoską, południową. Markerem oznaczony jest najwyższy szczyt pierwszej z wymienionych grup, Zuckerhütl (3505 m), a markerem - zaliczany do Alp Sztubajskich położony najbliżej przełęczy Sattelberg (2115 m); z kolei marker oznacza najwyższy szczyt Alp Zillertalskich, Hochfeiler (3509 m), a marker - wznoszący się na południowy wschód od przełęczy Wolfendorn (2776 m). Z Innsbrucku jest do przełęczy 40 km, z Bolzano - 83 km, a z Trydentu - 145 km.

Przejście przez nisko położoną przełęcz Brenner było znane i wykorzystywane już w czasach prehistorycznych. Istotną rolę strategiczną, a także jako element szlaku handlowego, grało w Starożytności, za czasów rzymskich, a później w Średniowieczu. Historia drogi przez Brenner jako drogi jezdnej sięga XVIII wieku. W latach 1853-1867 poprowadzono przez Brenner linię kolejową (ze stacją na przełęczy), a w 1963 roku otwarta została autostrada (Brenner Autobahn / Autostrada del Brennero) będąca do dziś jedną z najważniejszych dróg łączących północ z południem Europy. Jednym z kluczowych odcinków autostrady brennerskiej jest położony niedaleko Innsbrucku, długi na ponad 800 metrów i wysoki na ponad 190 metrów most (wiadukt) przerzucony nad doliną Wipptal, znany jako Europabrücke , do 2004 roku pozostający najwyższym mostem Europy (przejazd jest dodatkowo płatny - markerem oznaczony jest punkt poboru opłat na węźle Schönberg im Stubaital). Mniej więcej równolegle do autostrady biegnie też przez przełęcz stara droga (używana, zanim powstała autostrada), znana jako Brennerstrasse - B182 po stronie austriackiej, SS12 po stronie włoskiej.



Wobec stale rosnącego obciążenia autostrady brennerskiej prowadzona jest obecnie, na odcinku od Innbrucku do miejscowości Fortezza / Franzensfeste w prowincji Bolzano we Włoszech (położonej na południowym krańcu doliny Wipptal, 20 km na południowy wschód od Vipiteno / Sterzing) modernizacja linii kolejowej (mająca umożliwić przekierowanie na kolej znaczącej części transportu towarów przewożonych obecnie przez Brenner samochodami ciężarowymi) obejmująca w szczególności budowę tunelu pod przełęczą.

• Warto wiedzieć, że dla osób zainteresowanych bungee jumping wspomniany wyżej most Europabrücke jest jednym z najbardziej interesujących miejsc w Europie, umożliwiającym skoki z wysokości 192 metrów - obok m.in. zapory Diga di Contra na rzece Verzasca w pobliżu Locarno we włoskim regionie Ticino (220 m), Pont de Niouc w dolinie Val d'Anniviers w szwajczarskim kantonie Valais / Wallis (190 m), czy Ponte Valgadena w prowincji Vicenza w regionie Wenecja Euganejska (175 m).