Marmolada

Marmolada (nazwa niemiecka: Marmolata, w języku ladyńskim: Marmolèda) to masyw górski położony w Dolomitach, 25 km w linii prostej od Cortiny d'Ampezzo A, na granicy regionów Wenecja Euganejska [Veneto] i Trydent-Górna Adyga [Trentino-Alto Adige / Südtirol] (➤ mapka)(➤ mapka). Główny wierzchołek masywu, Punta Penia, wznoszący się na 3343 m nad poziomem morza, jest najwyższym szczytem Dolomitów, zdobytym po raz pierwszy w 1864 roku przez Paula Grohmanna. Rejon Marmolady jest jednym z najpopularniejszych w Dolomitach, w lecie atrakcyjnym dla wspinaczy i miłośników turystyki pieszej, w zimie dla narciarzy i snowboardzistów.

Topografia

Masyw Marmolady stanowi wybitny grzbiet górski biegnący równoleżnikowo, z kilkoma wierzchołkami. Główny wierzchołek, zwany Punta Penia lub Punta di Penia (czasem też, tak samo jak cały masyw - Marmolada), o wysokości 3343 m n.p.m., znajduje się mniej więcej w środku masywu. Od strony południowej masyw Marmolady tworzy długą, wysoką na ok. 800 m, pionową ścianę, jedną z najpopularniejszych ścian wspinaczkowych w Dolomitach (dostępną raczej dla zaawansowanych). Od strony północnej zbocze jest nie tak strome, a jego część pokryta jest lodowcem, zwanym Ghiacciaio della Marmolada 1, widocznym na zdjęciu zamieszczonym powyżej - jest to jedyny duży lodowiec w Dolomitach.

Miejscowościami leżącymi stosunkowo najbliżej masywu Marmolady są: położona na północny zachód miejscowość Canazei Boraz Malga Ciapela C (na wschodzie). Z Canazei do Malga Ciapela prowadzi malownicza droga SP641, biegnąca na pewnym odcinku północnym brzegiem dużego sztucznego jeziora Lago di Fedaia 1, a dalej przez głęboko wciętą, rozległą przełęcz Passo Fedaia (2057 m) 1, położoną między masywem Marmolady (na południu) a grzbietem Padón (na północy). Z Malga Ciapela można wyjechać kolejką linową Ferrovia della Marmolada na drugi pod względem wysokości wierzchołek Marmolady, Punta Rocca (3309 m) A.

Marmolada jako cel turystyczny

Rejon Marmolady jest jednym z najpopularniejszych rejonów w Dolomitach. W lecie uprawiać tu można wspinaczkę i turystykę pieszą - najbardziej zaawansowani turyści mogą nawet spróbować wejścia na główny szczyt Marmolady (via ferrata zachodnią granią). W zimie królują tu narciarze i snowboardziści - jedna z tras, o długości 12 km i deniwelacji ok. 1800 m prowadzi z Punta Rocca do Malga Ciapela.

Dojazd i punkt startowy

Głównym punktem startowym dla osób wjeżdżających mechanicznie jest miejscowość Malga Ciapela, skąd trzyodcinkowa kolej linowa Funivie Marmolada dociera na Punta Rocca (3309 m n.p.m.). Turyści planujący ambitne wejście piesze na najwyższy wierzchołek Punta Penia (3343 m n.p.m.) jako bazę wybierają parkingi na przełęczy Passo Fedaia (2057 m n.p.m.), skąd historycznie startowało się na lodowiec lub w stronę zachodniej grani. Koszt wjazdu i zjazdu kolejką z Malga Ciapela na Punta Rocca dla osoby dorosłej w szczycie sezonu wynosi obecnie około 37–42 €.

Przebieg szlaku i trudności

Marmolada to wyjątkowo wymagający cel turystyczny, skrajnie odmienny od typowych szlaków w Dolomitach. Droga klasyczna (normalna) z Passo Fedaia prowadzi przez topniejący lodowiec Marmolada w kierunku skalnego grzbietu i wymaga pełnego sprzętu lodowcowego (raki, czekan, lina). Z kolei najpopularniejsza trasa ambitna – via ferrata zachodnią granią (Marmolada Westgrat) – startuje po podejściu z Passo Fedaia na przełęcz Forcella Marmolada (2896 m n.p.m.), skąd na szczyt Punta Penia wiedzie ubezpieczona linami, eksponowana i stroma grań. Trasa ta wymaga doskonałej kondycji, kompletnego zestawu na via ferraty, kasku oraz raków, gdyż w górnych partiach ubezpieczenia często nikną pod twardym śniegiem. Czas wejścia ferratą z przełęczy Fedaia to około 4-5 godzin intensywnej akcji górskiej.

Schroniska i infrastruktura

Bezpośrednio na najwyższym szczycie Punta Penia działa małe, kultowe schronisko Rifugio Capanna Punta Penia (3343 m n.p.m.), oferujące skromną gastronomię i unikalne noclegi. Na stacji przesiadkowej kolejki linowej (Serauta, 2950 m n.p.m.) znajduje się duża restauracja oraz bezpłatne muzeum. U podnóża góry, wokół jeziora i na samej przełęczy Passo Fedaia, funkcjonuje kilka całorocznych obiektów, w tym Rifugio Castiglioni Marmolada oraz Rifugio Pian dei Fiacconi (zniszczone przez lawinę w 2020 r., obecnie służy jedynie jako punkt orientacyjny na podejściu).

Bezpieczeństwo i załamanie pogody

Marmolada jest górą kapryśną i niebezpieczną. Największym zagrożeniem obiektywnym są zmiany struktury lodowca, szczeliny oraz ryzyko obrywów lodowych i kamiennych. W przypadku załamania pogody wycofanie się z via ferraty w zachodniej grani jest technicznie trudne, a burze z wyładowaniami atmosferycznymi na ubezpieczonej stalowymi linami grani stanowią śmiertelne niebezpieczeństwo. Zimą i wiosną rejon lodowca jest wysoce lawiniasty.

Informacje dodatkowe

Warto wiedzieć, że przed pierwszą wojną światową przez Marmoladę przebiegała granica między Austrią a Włochami; w czasie wojny była to linia frontu i przez długi czas trwały tu zacięte walki. Na jednej ze stacji przesiadkowych wspomnianej wyżej kolejki linowej Ferrovia della Marmolada można zwiedzać interesujące Muzeum I Wojny Światowej (Museo della Grande Guerra).