Val di Fassa

Val di Fassa (➤ mapka)(➤ mapka) - to położona we włoskim regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Trydent, dolina w Dolomitach. Jest doliną o dużym znaczeniu komunikacyjnym, a także turystycznym, zarówno w sezonie letnim (turystyka piesza, wyprawy wysokogórskie, turystyka rowerowa), jak w zimie (narciarstwo alpejskie i biegowe oraz inne sporty zimowe).

Dolina Val di Fassa (nazwa niemiecka: Fassatal, nazwa ladyńska: Val de Fascia) - to szeroka dolina śródgórska, stanowiąca środkowy odcinek doliny potoku Avisio, lewego dopływu Adygi, między miejscowościami Moena i Canazei . Górna część doliny Avisio, powyżej Canazei, biegnąca od Canazei na wschód i południowy wschód w kierunku Passo Fedaia , pod masyw Marmolady , w którym Avisio ma swe źródła, nosi nazwę Val de Sóra (głównymi miejscowościami tej doliny są Alba i Penia , należące do gminy Canazei). Poniżej Moeny Avisio płynie najpierw doliną Val di Fiemme w stronę Predazzo , następnie doliną Val di Cembra, i wpada do Adygi w pobliżu miejscowości Lavis, ok. 8 km na północ od Trydentu.

Cała dolina należy do regionu zwanego Ladinią, zajmującego obszar ok. 1200 km² w trzech prowincjach dwóch regionów dzisiejszych Włoch, regionu Trydent-Górna Adyga i regionu Wenecja Euganejska (obok doliny Val di Fassa do Ladinii zalicza się doliny Val Gardena i Val Badia należące do prowincji Bolzano regionu Trydent-Górna Adyga, oraz Livinallongo i Ampezzo należące do regionu Veneto), zamieszkałego przez Ladynów - rdzenną ludność Dolomitów posługującą się reliktowymi dialektami języka retoromańskiego. Obejmuje sześć gmin: (od południa) Moena, Soraga di Fassa / Soraga, San Giovanni di Fassa / Sèn Jan, Mazzin / Mazin, Campitello di Fassa / Ciampedèl oraz Canazei / Cianacèi. Najważniejszymi miejscowościami doliny są: Moena, Soraga di Fassa , Vigo di Fassa , Pozza di Fassa , Pera , Mazzin , Campestrin , Fontanazzo (dwie ostatnie miejscowości należące do gminy Mazzin), Campitello di Fassa oraz Canazei .

Otoczenie doliny Val di Fassa stanowi kilka ważnych z turystycznego punktu widzenia grup górskich: Latemar z najwyższym szczytem Cimon del Latemar / Diamandidturm (2842 m), Catinaccio / Rosengarten z najwyższym szczytem Catinaccio d'Antermoia (3002 m), Sassolungo z najwyższym szczytem Sassolungo / Langkofel (3181 m), Sella z najwyższym szczytem Piz Boè (3152 m) oraz Marmolada z najwyższym szczytem Punta Penia (3343 m).

Val di Fassa ma duże znaczenie komunikacyjne. Jej dnem biegnie główna szosa prowadząca przez Dolomity, droga SS48 (Grande Strada delle Dolomiti / Große Dolomitenstraße). Z Moeny wybiega na wschód droga SS346 prowadząca w stronę przełęczy Passo San Pelegrino i dalej do Falcade na zachodnim krańcu doliny Valle del Biois. W Vigo di Fassa na zachód odchodzi droga SS241 biegnąca w stronę przełęczy Costalunga i dalej w stronę Bolzano. Z Canazei na wschód wybiega droga SS641 prowadząca przez Passo Fedaia do ważnej turystycznie miejscowości Malga Ciapela położonej u stóp Marmolady, w prowincji Belluno. Z Canazei na północ biegnie droga na przełęcz Passo Sella łączącą Val di Fassa z doliną Val Gardena (markerem oznaczona jest przełęcz Passo Gardena).

Dolina Val di Fassa jest też jedną z najważniejszych z turystycznego punktu widzenia dolin w Dolomitach. Położone tu miejscowości mogą być punktem wyjścia wycieczek i wypraw górskich, zwłaszcza w grupach Latemar i Catinaccio / Rosengarten, w rejonie Dolomiti Fassane (południowo-zachodniej podgrupy grupy Marmolady), a także w rejonie Sassolungo. Doskonałymi punktami początkowymi wycieczek mogą być też wspomniane wyżej przełęcze drogowe.

W zimie w dolinie działa kilka ośrodków narciarskich, połączonych ze sobą oraz z innymi ośrodkami należącymi do największego we Włoszech regionu narciarskiego "Dolomiti Superski", oferującego setki kilometrów tras o różnym stopniu trudności i rozbudowaną sieć wyciągów. Val di Fassa jest też dobrym miejscem do uprawiania narciarstwa biegowego.