Vipiteno / Sterzing

Vipiteno (niemiecka nazwa: Sterzing) - to licząca ok. 7 tys. mieszkańców (z przewagą ludności niemieckojęzycznej - ok. 75%) miejscowość i gmina we Włoszech, położona w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Bolzano, 15 km na południowy zachód od przełęczy Brenner 1, 65 km na północ od Bolzano A, stolicy prowincji (➤ mapka)(➤ mapka). Vipiteno / Sterzing jest miejscowością o długiej historii, z licznymi godnymi uwagi zabytkami.

Informacje ogólne

Początki Vipiteno sięgają czasów starożytnych - gdy Nero Klaudiusz Drusus założył obóz wojskowy Vipitenum kontrolujący drogę między dzisiejszymi Włochami i Niemcami. W 1280 roku miejscowość otrzymała prawa miejskie i następnie przez stulecia była ważnym ośrodkiem handlu, korzystnie położonym w pobliżu przełęczy Brenner. W 1443 roku miasto zostało poważnie zniszczone przz pożar, ale odbudowane ponownie przeżywało okres szybkiego rozwoju, kwitnąc szczególnie w drugiej połowie XV wieku i w stuleciu następnym. Przez długi czas funkcjonowała nazwa Störzingen (dzisiaj Sterzing), jednak po przejęciu południowego Tyrolu przez Włochy oficjalną nazwą stała się nazwa "Vipiteno", nawiązująca do wspomnianej wyżej łacińskiej nazwy Vipitenum.

Najbardziej bodaj znanym zabytkiem Vipiteno jest uważana za symbol miejscowości, wysoka na 46 metrów wieża znana jako Torre delle Dodici / Zwölferturm 1, wzniesiona w 1470 roku, stojąca na granicy Starego i Nowego Miasta, przy oznaczonym markerem 1 Placu Miejskim (Stadtplatz, Piazza Città); przy placu wznosi się też kościół św. Ducha 1 (Chiesa Santo Spirito), najstarszy gotycki kościół miasta, pochodzący z przełomu XIV i XV wieku. Na północny zachód od Zwölferturm biegnie główna ulica Starego Miasta, Via Città Vecchia 1. Marker 2 oznacza późnogotycki ratusz pochodzący z drugiej połowy XV wieku, później rozbudowany, stojący przy głównej ulicy Nowego Miasta, Via Città Nuova 2 (na dziedzińcu ratusza można zobaczyć pozostałości wspomnianego wyżej rzymskiego obozu wojskowego, w tym kamienny ołtarz oraz kamień milowy cesarza Septimusa Sewera).



Drugim, obok kościoła św. Ducha, ważnym zabytkiem sakralnym Vipiteno jest późnogotycki kościół parafialny (Stadtpfarrkirche Unsere liebe Frau im Moos, Nostra Signora della Palude) pochodzący z pierwszej połowy XV wieku, oznaczony markerem 2 na mapce zamieszczonej niżej. W pierwszej ćwierci XVI wieku kościół został rozbudowany, a w połowie XVIII wieku przebudowany w stylu barokowym. Wysoki na 12 metrów gotycki drewniany ołtarz, dzieło Hansa Multschera z Ulm, pierwotnie będący ołtarzem głównym świątyni, dziś jest eksponowany w muzeum historycznym (Stadtmuseum Sterzing und Multscher Museum), obok kościoła.

Markery 3 i 4 oznaczają odpowiednio dolną i górną stację kolejki linowej, którą można wyjechać w pobliże szczytu Monte Cavallo / Rosskopf 1; na zboczach góry funkcjonuje niewielki ośrodek narciarski (łącznie ok. 16 km tras). Z kolei markery 1 i 2 oznaczają odpowiednio położone na południowy wschód od centrum miasta zamki - Burg Reifenstein / Castel Tasso, którego początki sięgają XII wieku oraz wzniesiony w XIII wieku, później przebudowany, Schloss Sprechenstein / Castel Pietra, częściowo udostępnione zwiedzającym, a marker 3 - położony nieco dalej od centrum miasta barokowy zamek znany jako Schloss Wolfsthurn, mieszczący muzeum myślistwa i rybołówstwa (Museo provinciale altoatesino per la Caccia e la Pesca / Landesmuseum für Jagd und Fischerei).