Uwaga. Stosujemy pliki cookies. Więcej informacji.

zamki i pałace

Na tej stronie zamieszczamy krótkie informacje o zespołach zamkowych i pałacowych, dworach, rezydencjach, zabytkowych posiadłościach, itp., mających charakter atrakcji turystycznych i zazwyczaj udostępnionych dla zwiedzających. Jeśli w witrynie a41.pl istnieje odpowiednia osobna strona poświęcona danemu obiektowi, dodajemy stosowny odsyłacz.

Buckingham Palace, Londyn, Wielka Brytania

BUCKINGHAM PALACE
Pałac Buckingham, oficjalna rezydencja królewska
fot. JD
Buckingham Palace - to londyńska rezydencja królewska, jedna z najważniejszych atrakcji Londynu, położona na wschód od St James's Park, a na południe od Green Park, dwóch z tzw. królewskich parków Londynu. Pałac, uważany za największy na świecie pałac królewski, jest oficjalną rezydencją władców Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii od 1837 roku, gdy na tron brytyjski wstąpiła królowa Wiktoria. Został zbudowany w 1703 roku w stylu późnobarokowym jako rezydencja miejska dla Johna Sheffielda, księcia Buckingham, i przeszedł w ręce Jerzego III, dziadka Wiktorii Hanowerskiej, w 1761 roku.

W ciągu następnych 75 lat pałac został przebudowany i rozbudowany - do zbliżonej do współczesnej postaci trzech skrzydeł otaczających dziedziniec centralny. Później, w XIX wieku i na początku XX wieku, pałac był jeszcze kilkakrotnie przebudowywany, co m.in. dotyczyło fasady północno-wschodniej, ze znanym wszystkim balkonem, na którym rodzina królewska pojawia się przy szczególnych okazjach. W pałacu jest podobno ponad 750 pomieszczeń, w tym dziewiętnaście komnat reprezentacyjnych, z których część bywa udostępniana zwiedzającym. Na placu przed pałacem znajduje się pomnik królowej Wiktorii z białego marmuru wykonany przez Thomasa Brocka w 1931 roku. Atrakcją turystyczną jest odbywająca się przed pałacem o godzinie 11:30 uroczysta zmiana warty. Zob. Londyn.



Hofburg, Wiedeń, Austria

HOFBURG
dziedziniec główny
fot. MM1
Hofburg - to duży, nieregularny, architektonicznie skomplikowany kompleks pałacowy (obejmujący także obiekty sakralne), od XIII wieku do 1918 roku pełniący prawie nieprzerwanie funkcję głównej rezydencji Habsburgów w Wiedniu, przez stulecia rozbudowywany i przebudowywany, położony w historycznym centrum miasta, na południowy zachód od placu i katedry św. Szczepana.

Obecnie, od 1945 roku, jedno ze skrzydeł kompleksu pełni funkcję siedziby prezydenta Austrii. Pałac jest też siedzibą Austriackiej Biblioteki Narodowej (Österreichische Nationalbibliothek) i kilku światowej sławy muzeów; część pomieszczeń wykorzystywana jest jako centrum kongresowe. Zob. Wiedeń.



Schloss Neuschwanstein, Schwangau, Niemcy

SCHLOSS NEUSCHWANSTEIN
widok z pieszczego mostu Marienbrücke
fot. JD
Schloss Neuschwanstein - to wyglądający jak zamek z bajki albo dekoracja teatralna najsłyniejszy z trzech królewskich zamków Ludwika Wittelsbacha, syna Maksymiliana, panującego w Bawarii jako Ludwik II Bawarski (zwany też Ludwikiem Szalonym) w latach 1864-1886 (dwoma pozostałymi są Linderhof i Herrenchiemsee). Najlepiej wygląda z pewnej odległości - bodaj najlepszy widok jest z długiego na 30 metrów, łączącego brzegi wąwozu, którym 90 metrów niżej płynie rzeka Pöllat, drewnianego mostu Marienbrücke, zwanego tak od imienia matki króla. Planując wycieczkę do zamku warto mieć na uwadze, że prowadzi do niego dość długie strome podejście, że z powodu jego ogromnej popularności nie ma możliwości uniknięcia długich kolejek po bilety wstępu, że zwiedza się (wyłącznie z przewodnikiem) zaledwie kilkanaście pomieszczeń, na obejrzenie których ma się 35 minut, i że wreszcie we wnętrzach nie można robić zdjęć. Wszystko to jednak nie zniechęca turystów, których liczbę oblicza się ostatnio na 1,5 mln rocznie, i dla których (zwłaszcza dla turystów z zagranicy) Schloss Neuschwanstein jest jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych nie tylko Hohenschwangau i nie tylko Bawarii, lecz całych Niemiec. Zob. Schwangau.



Château de Blois, Blois, Francja

CHÂTEAU DE BLOIS
widok z przeciwległego brzegu Loary
fot. PL
Château de Blois - to zamek będący główną atrakcją turystyczną miasta Blois. Pierwsze fortyfikacje powstały tu w VI wieku, później hrabiowie Blois wznieśli rozbudowaną siedzibę o charakterze zamku obronnego, z którego do naszych czasów przetrwały tylko fragmenty fortyfikacji, w tym jedna z wież obronnych (Tour du Foix) oraz tzw. Salle des États - dwunawowa sala z odkrytą konstrukcją dachu, w której, jak wspomniano wyżej, dwukrotnie zbierały się francuskie Stany Generalne.

Zachowany do dziś zamek ma trzy główne skrzydła, otaczające dziedziniec wewnętrzny od północnego wschodu, północnego zachodu i północnego zachodu (zazwyczaj mówi się o skrzydłach wschodnim, północnym i zachodnim). Główne wejście jest od strony Place du Château, dawnego zewnętrznego dziedzińca otoczonego rezydencjami dygnitarzy królewskich, na który wychodzi zewnętrzna fasada najwcześniej (w latach 1498-1503) zbudowanego w stylu gotyku płomienistego wschodniego skrzydła zamku, zwanego do dziś skrzydłem Ludwika II (Aile Louis XII ). Renesansowe skrzydło północne (Aile Francois I), uważane za najwspanialsze, powstało z rozkazu następcy Ludwika XII, Franciszka I (1494-1547), panującego od 1515 roku. Skrzydło zachodnie zbudował po 1635 roku w stylu klasycyzującego baroku, na polecenie Gastona Orleańskiego, François Mansart. Wnętrza pomieszczeń dostępnych dla zwiedzających pomieszczeń są XIX-wieczną rekonstrukcją wnętrz oryginalnych. W części sal zamkowych znajdują się dwa muzea: w skrzydle Ludwika XII niewielka kolekcja sztuki (Musée des Beaux-Arts), a w skrzydle Franciszka I - muzeum archeologiczne (Musée Archéologique). Na terenie Château de Blois organizowane są często pokazy typu "son et lumière". Zob. Blois.



Palace of Westminster, Londyn, Wielka Brytania

PALACE OF WESTMINSTER
Pałac Westminsterski (budynek Parlamentu)
z prawej most Westminsterski (Westminster Bridge)
fot. JD
Palace of Westminster - to neogotycki pałac (Pałac Westminsterski), stojacy między kolegiatą św. Piotra a Tamizą w miejscu wcześniej istniejącego tu budynku z XI wieku (później wielokrotnie przebudowywanego), który spłonął w pożarze w 1834 roku i w latach 1840-1870 został odbudowany. Pałac został też częściowo zniszczony podczas drugiej wojny światowej, w wyniku bombardowań niemieckich; po wojnie został wyremontowany, a w latacj 1981-1994 poddany renowacju. Budynek, wraz z kolegiatą św. Piotra i kościołem św. Malgorzaty, został w 1987 roku wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNSESCO. Jest siedzibą brytyjskiego parlamentu - Izba Gmin zajmuje północną część kompleksu, a Izba Lordów południową.

Historia budowli sięga XI wieku. Pod koniec XI i w XII wieku władcy Anglii z dynastii normandzkiej, poczynając od Wilhelma Zdobywcy, zaczęli przenosić do stopniowo rozbudowywanego pałacu Westminsterskiego kolejne urzędy i instytucje. Na przełomie XII i XIII wieku Londyn stał się stolicą Anglii (wcześniej rolę tę pełnił Winchester), a także siedzibą władców i dworu. Później, choć pałac był określany jako "królewski", przestał być faktyczną rezydencją królewską, pozostał natomiast siedzibą Parlamentu (którego posiedzenia odbywały się tu od poczatków drugiej połowy XIII wieku). Wschodnia, wychodząca na Tamizę fasada odbudowanego po pożarze w 1834 roku fasada pałacu ma 287 m długości. Cały kompleks ma trzy główne części - północną (zajmowaną przez Izbę Gmin), środkową (Central Lobby) i południową (Izba Lordów), oraz trzy wieże - centralną, z charakterystyczną strzelistą iglicą, południową, znaną jako Victoria Tower, najwyższą, wznoszącą się na wysokość 98,5 m, oraz północną, Elizabeth Tower (oficjalnie: The Queen Elizabeth II Tower), pełniąca rolę wieży zegarowej oraz dzwonnicy - z pięcioma dzwonami, w tym słynnym dzwonem znanym jako Big Ben. Pałac Westminsterski (w tym Elizabeth Tower) jest udostępniony zwiedzającym (szczegółowe informacje można znaleźć na oficjalnej stronie pałacu) i przyciąga rocznie ok. 1 miliona turystów z całego świata. Zob. Londyn.



Château de Larochette (Luksemburg)


CHÂTEAU DE LAROCHETTE
fot. JD
Château de Larochette (nazwa niemiecka: Burg Fels; nazwa luksemburska: Buerg Fiels) - to częściowo zniszczony zamek stojący na cyplu skalnym wznoszącym się na wysokość ok. 150 m nad rzeką Ernz Blanche (Weiße Ernz, Wäiss Iernz), przepływającą przez miejscowość Larochette, położoną w kantonie Mersch w Luksemburgu.

Zamek, pochodzący z XI wieku, pod koniec XVI wieku został zniszczony przez pożar. W 1979 roku został przejęty przez państwo i częściowo odrestaurowany. Jest otwarty dla zwiedzających w okresie od Wielkanocy do końca października. (➤ mapka)(➤ mapka).




Festung Hohensalzburg, Salzburg, Austria

FESTUNG HOHENSALZBURG
fot. PL
Festung Hohensalzburg - to górujący nad Salzburgiem zamek stojący na szczycie niewysokiego wzgórza Festungsberg, położonego na południowy wschód od historycznego centrum miasta. Na wzgórze można wjechać uruchomioną w 1892 roku kolejką linowo-szynową, której dolna stacja znajduje się przy Festungsagesse 4, w pobliżu południowo-zachodniego narożnika Kapitelplatz.

Stanowiący jedną z ważniejszych atrakcji Salzburga Zamek Hohensalzburg, zajmujący teren o wymiarach 250 x 150 m, jest jednym z największych i najlepiej zachowanych średniowiecznych zamków w Europie. Jego budowę rozpoczął arcybiskup Gebhard w 1077 roku. Później twierdza była wielokrotnie powiększana i wzacniana. Jej obecny wygląd pochodzi z XV-XVI wieku. Z twierdzy rozciąga się rozległy widok na Salnburg i okolice. Zob. Salzburg.



Château de Chambord, Chambord, Francja

CHÂTEAU DE CHAMBORD
fasada południowo-wschodnia
fot. PL
Château de Chambord - to jeden z najbardziej znanych zamków we Francji. Powstał między rokiem 1519 a 1559. Budowa została rozpoczęta, na miejscu wcześniej istniejącej warowni, którą wyburzono, na polecenie Franciszka I Walezjusza (1494-1547), panującego od 1516 roku. Autorem projektu był Domenico da Cortona z Blois; w tworzeniu planów (w szczególności projektu słynnej klatki schodowej w kształcie podwójnej spirali) uczestniczył prawdopodobnie Leonardo da Vinci, zatrudniony przez pewien czas na dworze Franciszka I jako architekt i mieszkający w latach 1516-1519 w pobliskim Amboise. Po śmierci Franciszka I budowę kontynuowana za panowania jego syna i następcy, Henryka II (1519-1559), lecz po jego śmierci wstrzymana. Później rezydowali tu m.in. Gaston Orleański (1608-1660), Ludwik XIV (1614-1715), który polecił częściową przebudowę zamku, a w latach 1725-1733, po utracie tronu polskiego, Stanisław Leszczyński (1677-1766). Zob. Chambord.



Palais des Papes, Awinion, Francja

PALAIS DES PAPES
fot. PL
Pałac Papieski w Awinionie (nazwa francuska: Palais des Papes) - to ogromny ufortyfikowany pałac papieski uważany za jedno z najwybitniejszych dzieł architektury gotyckiej w skali światowej. Na zamieszczonym zdjęciu obok widać fasadę tzw. Nowego Pałacu (Palais Nouveau), zbudowanego na polecenie Klemensa VI, z głównym wejściem pod dwiema ośmiokątnymi wieżyczkami. Od północy i wschodu sąsiaduje z tą budowlą (niewidoczny na zdjęciu) tzw. Stary Pałac (Palais Vieux), zbudowany za panowania Benedykta XII. Zob. Awinion.



Zamek Królewski na Wawelu, Kraków, Polska

ZAMEK KRÓLEWSKI NA WAWELU
widok od strony ulicy św. Idziego
fot. AL
Zamek Królewski na Wawelu. Wawel - to niewysokie, wznoszące się zaledwie parędziesiąt metrów ponad poziom otaczających je dzielnic Krakowa, położone na lewym brzegu Wisły, niegdyś otoczone fortyfikacjami wapiene wzgórze wpisane (wraz z całym Starym Miastem, Kazimierzem i Stradomiem) na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dwoma głównymi zabytkami na wzgórzu wawelskim są: bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława, historyczny kościół koronacyjny królów Polski i miejsce ich pochówku oraz Zamek Królewski.

Zalążek zabudowań zamkowych istniał na wzgórzu wawelskim już w XI wieku. Do poważniejszej ich przebudowy rozbudowy doszło w XIV wieku, za panowania Władysława Łokietka i Kazimierza III Wielkiego, a później, w końcu XIV i na początku XV wieku, za panowania Władysława II Jagiełły. W 1499 roku zamek w takim stanie, w jakim pozostawił go Jagiełło, został zniszczony przez pożar. Obecny kształt zamku pochodzi z pierwszej połowy XVI wieku i jest wynikiem odbudowy rezydencji prowadzonej w latach 1507–1536 w stylu renesansowym. Po kolejnym pożarze w 1595 roku przystąpiono jeszcze raz do odbudowy i rozbudowy zamku, gdy jednak na początku XVII wieku Zygmunt III Waza przeniósł dwór królewski do Warszawy, zamek na wzgórzu wawelskim zaczął stopniowo podupadać. Do poważniejszych prac restauracyjnych przystąpiono dopiero pod koniec pierwszej dekady XX wieku i są one kontynuowane (z przerwami w okresie pierwszej i drugiej wojny światowej) do naszych czasów.

ZAMEK KRÓLEWSKI NA WAWELU
dziedziniec wewętrzny
fot. AL
Zamek Królewski na Wawelu, w takim kształcie, w jakim jest dziś dostępny dla zwiedzających, jest dwupiętrową budowlą z dziedzińcem wewnętrzym o kształcie pięcioboku z arkadowymi krużgankami, bramą wjazdową od strony zachodniej i kilkoma wieżami o charakterze mieszkalnym. Stylem przeważającym jest renesans, jest jednak wiele elementów gotyckich, barokowych, a także klasycystycznych. Dziedziniec wewnętrzny otaczają cztery skrzydła zamku (od zachodu, północy, wschodu i południowego wschodu) oraz wspomniany już wyżej XX-wieczny budynek stojący w miejscu dawnych kuchni kólewskich. Poza dziedzińcem wewnętrznym, na który wstęp jest bezpłatny, dla zwiedzających udostępnionch jest kilkadziesiąt pomieszczeń, w tym prywatne apartamenty królewskie i reprezentacyjne apartamenty królewskie. Na parterze w północno-wschodnim narożniku dziedzińca znajduje się dostępny dla zwiedzających skarbiec koronny. Ze skarbcem sąsiadują pomieszczenia, w których zgromadzona jest najbogatsza w Polsce kolekcja oręża. Dostępne dla zwiedzających są też przylegające do zamku od południa, wschodu i północy ogrody.

Więcej informacji można znaleźć na stronie Kraków.



Windsor Castle, Windsor, Wielka Brytania

WINDSOR CASTLE
fot. JD
Windsor Castle - to stanowiący główną atrakcję turystyczną miasta Windsor zamek zbudowany w końcu XI wieku przez Wilhelma Zdobywcę i pierwotnie mający pełnić funkcję twierdzy zapewniającej dominację Normanów nad rejonem Londynu i strategicznie ważnym odcinkiem Tamizy. Później rozbudowywany, od czasów Henryka I pełniący funkcję rezydencji królów Anglii, obecnie także jest jedną z trzech oficjalnych rezydencji brytyjskiej rodziny królewskiej.

W okresie angielskiej wojny domowej zamek w Windsorze był siedzibą wojsk Parlamentu; tu był więziony Karol I. Podczas drugiej wojny światowej był schronieniem dla brytyjskiej rodziny królewskiej podczas niemieckich bombardowań Londynu. Dziś zamek jest częściowo udostępniony dla zwiedzających i stanowi jedną z największych atrakcji turystycznych Anglii. Zob. Windsor.



Palais Royal de Bruxelles, Bruksela, Belgia

PALAIS ROYAL DE BRUXELLS
fot. ALW
Pałac Królewski w Brukseli (nazwa francuska: Palais Royal de Bruxelles, nazwa holenderska: Koninklijk Paleis van Brussel, nazwa niemiecka: Königlicher Palast von Brüssel) jest oficjalnym pałacem belgijskiej rodziny królewskiej w Brukseli. Powstał w latach 1815-1829 w wyniku połączenia kilku budynków wzniesionych wcześniej, w XVIII wieku; później całość została jeszcze parokrotnie przebudowana. Pałac nie jest rezydencją, lecz miejscem, gdzie król sprawuje funkcje urzędowe (rezydencja rodziny królewskiej znajduje się w Laeken, w północnej części miasta) - np. tu 21 lipca 2013 roku król Albert II podpisał swą abdykację, zrzekając się tronu na rzecz swego syna, Filipa I, obecnego (maj 2017) króla Belgów.

Fasada pałacu wychodzi na północny wschód, na Parc de Bruxelles - prostokątny park o powierzchni 11 hektarów, założony po pożarze, który zniszczył pałac Coundengerg, w latach 1776-1783; później, za panowania Leopolda II, został przebudowany). Długi na 350 metrów i szeroki na 70 metrów plac zwany Place des Palais ("des Palais" - w liczbie mnogiej), między pałacem królewskim a parkiem i między rue Royale i rue Ducale, jest miejscem, gdzie organizowane są najważniejsze uroczystości państwowe. Zob. Bruksela.



Zamek w Malborku, Malbork, Polska

ZAMEK W MALBORKU
widok z lewego brzegu Nogatu
fot. PL
Zamek w Malborku - to ceglany gotycki zamek krzyżacki, jeden z największych średniowiecznych zespołów rezydencjonalno-obronnych w Europie, w latach 1309-1457 siedziba Wielkiego Mistrza zakonu i stolica państwa krzyżackiego.

Całość najlepiej widać z przeciwległego brzegu Nogatu lub z jednego z mostów: drogowego lub pieszego; tylko z pewnej odległości (albo z powietrza) można ocenić ogrom zespołu. Szacuje się, że zamek w Malborku, uważany za jeden z najlepszych przykładów średniowiecznej architektury obronno-rezydencyjnej w Europie i jeden z najlepszych przykładów oficjalnej architektury państwa krzyżackiego, jest odwiedzany przez ok. 500 tys. turystów rocznie, w tym. ok. 30% z zagranicy.

Cały zespół zamkowy, zajmujący teren ok. 20 hektarów, składa się z trzech części: Zamku Wysokiego, czworobocznego, z dziedzińcem otoczonym dwupoziomowym krużgankiem, kościołem Najświętszej Maryi Panny i kaplicą grobową św. Anny (pod kościołem), dwiema wieżami i tzw. gdaniskiem; Zamku Średniego, wzniesionego w miejscu dawnego przedzamcza, trójskrzydłowy, z rozległym dziedzińcem otwartym ku Zamkowi Wysokiemu, z Wielkim Refektarzem, Pałacem Wielkich Mistrzów, Refektarzem Letnim i Refektarzem Zimowym, kaplicą św. Bartłomieja, Wielką Komturią, Infirmerią; Zamku Niskiego (Przedzamcza), z tzw. Karwanem (zbrojownią), kaplicą św. Wawrzyńca oraz szeregiem zabudowań gospodarczych.

Zbiory Muzeum Zamkowego w Malborku obejmują kolekcje: militariów, malarstwa, rycin, rzeźby sakralnej, ceramiki, pieców i kafli, szkła artystycznego, tkanin, bursztynu, mebli, zabytków techniki, wyrobów rzemiosła artystycznego, płyt i pomników nagrobnych, monet, wykopalisk archeologicznych, ekslibrisów (oczywiście nie wszystkie kolekcje, podobnie jako organizowane przez muzeum wystawy czasowe, mają związek z zakonem krzyżackim lub historią zamku w Malborku). Zwiedzanie (z przewodnikiem) trwa 3-4 godziny.

Więcej informacji można znaleźć na stronie Malbork.



Tower of London, Londyn, Wielka Brytania

TOWER OF LONDYN
Middle Tower (wejście główne do twierdzy od Lower Thames Street)
fot. JD
Tower of London - to twierdza, której oficjalną nazwą jest nazwa "Her Majesty's Royal Palace and Fortress, The Tower of London". Jest jednym z czterech zabytków Londynu wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNSESCO. Twierdza, zbudowana w drugiej połowie XI wieku przez Wilhelma Zdobywcę (później rozbudowana przez jego następców) jako zamek strzegący Londynu i zarazem jako rezydencja królewska, pełniła tę drugą funkcję do czasów Jakuba I, pierwszego wladcy z dynastii Stuartów (później dwór został przeniesiony do Pałacu Westminsterskiego). Wznosi się nad północnym brzegiem Tamizy, otoczona kilkoma rzędami murów oraz fosą.

Najstarszym i centralnym elementem twierdzy jest tzw. Biała Wieża - White Tower - zbudowana na planie prostokąta, wysoka na prawie 30 metrów budowla z murami, których grubość u podstawy sięga 4,5 metra. Stoi na środku dziedzińca, otoczonego kilkoma innymi wieżami i innymi obiektami, w tym skarbcem (Jewel House), kaplicą (The Chapel Royal of St. Peter ad Vincula), siedzibą i muzeum Królewskiego Pułku Fizylierów (Royal Regiment of Fusiliers) i tzw. Domem Królowej(Queen's House). Od XVI wieku twierdza londyńska, wielokrotnie w swej historii przebudowywana, pełniła różne funkcje, w szczególności mieściła więzienie i była miejscem egzekucji: tu m.in. został stracony w 1535 roku Tomasz Morus (Thomas More), w 1536 roku Anna Boleyn, druga żona Henryka VIII, w 1540 roku Thomas Cromwell, w 1554 roku Jane Grey, a w 1618 roku Walter Raleigh. Dziś twierdza, uważna za jeden z najwybitniejszych przykładów zachowanej w Europie XI-wiecznej architektury militarno-pałacowej, jest udostępniona zwiedzającym: eksponowane są m.in. zbroje, broń, a także przechowywane w skarbcu królewskim, klejnoty i insygnia koronacyjne. Zob. Londyn.



Pałac Schönbrunn, Wiedeń, Austria

SCHÖNBRUNN
fasada pałacu od strony ogrodów
fot. MM1
Pałac Schönbrunn (Schloss Schönbrunn) - to dawny letni pałac Habsburgów, z towarzyszącym ogrodem, odpowiednik Wersalu w Paryżu. Początki zespołu sięgają 1569 roku, gdy cesarz Maksymilian II kupił tereny, na których leży dzisiejszy Schloss Schönbrunn, by wykorzystywać je jako prywatne tereny łowieckie i rekreacyjne. Pod koniec XVII wieku na polecenie Leopolda I rozpoczęto na fundamentach dawnego zamku budowę pałacu, według projektu Johanna Bernharda Fischera von Erlacha; później pałac był parokrotnie przebudowywany, m.in. za panowania cesarzowej Marii Teresy, w stylu barokowym, z wnętrzami w stylu rokoko, oraz za panowania Franciszka I. Pałac był miejscem wielu ważnych wydarzeń historycznych różnego rodzaju: koncertował tu szcześcioletni Mozart, parokrotnie rezydował Napoleon, w 1809 roku podpisany tu został tzw. pokój w Schönbrunn, kończący wojnę Francji z V koalicją, w salach pałacu odbywały się wielkie bale podczas Kongresu Wiedeńskiego, w pałacu Schönbrunn urodził się i umarł Franciszek Józef, a w 1918 roku ostatni cesarz Austrii, Karol I Habsburg, podpisał akt abdykacji, kończący historię dynastii. Z blisko 1500 pałacowych pomieszczeń kilkadziesiąt jest udostępnionych dla turystów - można zwiedzić m.in. część apartamentów Franciszka Józefa i cesarzowej Elżbiety oraz pomieszczenia z czasów Marii Teresy.

Barokowy ogród w stylu francuskim, otwarty częściowo dla publiczności już w 1779 roku, jest zachowany w kształcie bliskim temu, w jakim znajdował się wówczas. Do najpopularniejszych atrakcji należy Glorieta (Gloriette), arkadowa budowla na szczycie wzgórza Schönbrunn (widok na pałac, ogrody i na Wiedeń), położona poniżej wzgórza marmurowa Fontanna Neptuna (Neptunbrunnen) z 1780 roku, oraz Tiergarten, menażeria założona w 1752 roku, uważana za najstarszy ogród zoologiczny na świecie. Można też zwiedzać Muzeum Powozów (Wagenburg), Palmiarnię (Palmenhaus) oraz kościół parafialny (Hietzinger Pfarrkirche), wzniesiony w XV wieku, zniszczony prze Turków w 1685 roku i odbudowany w stylu barokowym. Zob. Wiedeń.



Luwr, Paryż, Francja

LUWR
fot. PL
Luwr (Louvre, Musée du Louvre) - to dawny pałac królów Francji, dziś muzeum sztuki, jedno z największych i najważniejszych muzeów na świecie. W zbiorach muzealnych, liczących ok. 300 tys. dzieł sztuki, pochodzących ze wszystkich okresów historii ludzkości, od czasów najdawniejszych do połowy XIX wieku, znajdują się m.in. tak znane dzieła, jak pochodząca z XVIII wieku p.n.e. stella z babilońskim zbiorem praw zwanym kodeksem Hammurabiego (odnaleziona w 1901 roku w Suzie, w dzisiejszym Iranie), marmurowa rzeźba hellenistyczna z III lub II wieku p.n.e. znana jako Nike z Samotraki (odnaleziona w 1863 roku na wyspie Samotraka przez francuskiego archeologa-amatora Charlesa Champoiseau) i inna marmurowa rzeźba z okresu hellenistycznego z ok. 130–100 r. p.n.e., znana jako Wenus z Milo (znaleziona przez greckiego wieśniaka w 1820 roku na jednej z wysp w w archipelagu Cyklad na Morzu Egejskim, odkupiona przez fancuskiego żeglarza i przekazana Ludwikowi XVIII), czy Mona Lisa - namalowany na drewnie topoli obraz olejny Leonarda da Vinci, kupiony, wraz z innymi dziełami artysty, przez Franciszka I w 1547 roku.

LUWR
szklana piramida na dziedzińcu
fot. PL
Luwr leży na prawym brzegu Sekwany, miedzy rzeką a odcinkiem ulicy rue de Rivoli. Historia Luwru jako pałacu królewskiego sięga końca XII wieku, gdy król Filip II August wzniósł w tym miejscu zamek warowny mający strzec dostępu do Paryża od północnego zachodu. Później Luwr został włączony w obręb miasta i przekształcony w rezydencję królewską. W XVI wieku na polecenie Franciszka I pałac został przebudowany w stylu francuskiego renesansu, a później był jeszcze wielokrotnie rozbudowywany i przebudowywany przez królów z dynastii Burbonów, w tym przez Henryka IV, następnie przez Ludwika XIII i Ludwika XIV, wreszcie, po Rewolucji Francuskiej, gdy Luwre nie pełnił już funkcji rezydencji królewskiej, lecz funkcję otwartego dla publiczności muzeum, przez Napoleona. Rozbudowa pałacu była też kontynuowana w okresie Restauracji, a później Drugiego Cesarstwa i Drugiej Republiki. Do daleko idących zmian doszło w końcu XIX wieku, po tym, jak podczas Komuny Paryskiej spalony został sąsiadujący z Luwrem od zachodu pałac Tuileries: pozostałości tego pałacu zostały, podczas odbudowy, włączone do kompleksu Luwru, a cały zespół otworzył się na zachód, w stronę ogrodów Tuileries i placu Concorde. Ostatnia wielka przebudowa kompleksu Luwru (projekt "Grand Louvre" prezydenta Mitteranda) miała miejsce w latach 80. i 90. XX wieku: wówczas na dziedzińcu Luwru pojawiła się m.in. charakterystyczna szklana piramida, zaprojektowana przez amerykańskiego architekta chińskiego pochodzenia Ieoh Ming Peia. Zob. Paryż.



Palazzo Ducale, Mantua, Włochy

PALAZZO DUCALE
zamek-pałac Gonzagów
fot. AL
Palazzo Ducale - to ogromny (zajmujący teren o powierzchni ok. 34 tys. m2) kompleks budynków z dziedzińcami, placami i ogrodami, położony w północno-wschodniej części miasta Mantua, między Piazza Sordello a brzegiem jeziora Lago di Mezzo, stanowiący całość architektoniczną od połowy XVI wieku, choć juź w pierwszej połowie XIV wieku stał się rezydencją potężnego (od 1530 roku książęcego) rodu Gonzagów, gdy w 1328 roku Luigi Gonzaga objął w mieście władzę jako tzw. kapitan generalny.

Pałac był siedzibą Gonzagów od 1328 do 1708 roku, potem stracił na znaczeniu, liczne zgromadzone w nim dzieła sztuki zostały zrabowane, a same budynki zaczęły niszczeć. Na początku XX wieku w Palazzo Ducale został odrestaurowany i stał się siedzibą muzeum państwowego. Do najważniejszych dzieł sztuki, które można dziś podziwiać w pałacu, zalicza się freski Andrei Mantegni w tzw. Camera degli Sposi (z drugiej połowy XV wieku), oraz (nie ukończone) freski Pisanella ilustrujące legendę o królu Arturze, (również z XV wieku), ale cały zespół pałacowy, wraz z dziedzińcami, placami, ulicami i parkami wewnętrznymi jest wart zwiedzenia. Zob. Mantua.



Zamek Świętego Anioła, Rzym, Włochy

ZAME ŚWIĘTEGO ANIOŁA
(Castel Sant'Angelo)
fot. AL
Zamek Świętego Anioła (Castel Sant'Angelo) - to położona na prawym brzegu Tybru, ok. 1 km na wschód od Placu św. Piotra, budowla wzniesiona jako mauzoleum dynastyczne na rozkaz Hadriana, pod koniec życia cesarza, w latach 30. II wieku n.e. Umieszczone na kwadratowej podstawie koliste mauzoleum o średnicy 64 m i wysokości 21 m było zwieńczone tumulusem, na którego szczycie umieszczono rzeźbę z brązu przedstawiającą cesarza powożącego kwadrygą. Hadrian zbudował też prowadzący do mauzoleum ośmioprzęsłowy most na Tybrze, Pons Aelius; dzisiaj w tym miejscu znajduje się pięcioprzęsłowy Ponte Sant'Angelo , w XVI i XVII wieku ozdobiony rzeźbami Berniniego.

Budowla służyła jako grobowiec do 271 roku, gdy została włączona w system fortyfikacji miejskich; w V wieku została przekształcona w twierdzę, a w VI wieku przez papieża Grzegorza I Wielkiego przemianowana na Zamek Świętego Anioła (co miało upamiętnić rzekome pokazanie się nad budynkiem anioła chowającego miecz do pochwy, zinterpretowane jako zapowiedź końca epidemii dżumy, jaka dotknęła Rzym w 590 roku). W Średniowieczu papieże rozbudowali i przekształcili Zamek św. Anioła w rezydencję-fortecę połączoną w drugiej połowie XIII wieku z Bazyliką św. Piotra ufortyfikowanym (istniejącym do dziś) korytarzem zwanym Passetto di Borgo - w 1527 roku schronił się tu m.in. przed wojskami Karola V papież Klemens VII, którego apartamenty zostały później rozbudowane przez Pawła III. Dzisiaj Zamek św. Anioła jest atrakcją turystyczną: mieści się w nim muzeum historyczne (Museo Nazionale di Castel Sant'Angelo), a także kolekcja dzieł sztuki. Zob. Rzym.



Castelgrande (Szwajcaria)


BELLINZONA
Castelgrande, widok z Castello di Montebello
fot. PL
Castelgrande - to jeden z trzech zamków (Castelgrande, Castello di Montebello i Castello di Sasso Corbaro) tworzących dawne fortyfikacje Bellinzony, stolicy kantonu Ticino w Szwajcarii, położonej w strategicznym miejscu u południowych podnóży Alp. Cały zespół znajduje sie na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Z wymienionych trzech zamków Castelgrande (zamek noszący w różnych okresach różne nazwy, m.in. "Burg Uri" i "San Michele"), z dwiema wysokimi wieżami Torre Nera (28 metrów) i Torre Bianca (27 metrów), dominującymi nad Starym Miastem, jest położony w miejscu najbardziej wysuniętym na północny zachód, najbliżej Ticino, na skalistym wzgórzu o bardzo stromych zboczach od północy i od południa, ale rozległym płaskim wierzchołku. Zamek jest połączony z murami obronnymi, ktore po stronie zachodniej byly doprowadzone do rzeki, a po stronie południowo wschodniej łączyły się z Castello di Montebello.

Według większości źródeł wzgórze, na którym wznosi się Castelgrande, było ufortyfikowane już w I wieku p.n.e., chociaż archeologicznie potwierdzone są elementy fortyfikacji z IV wieku n.e., a pierwsza wzmianka w dokumantach pochodzi z końca VI wieku. Zamek Castelgrande był do XIII wieku jedyną fortyfikacją w Bellinzonie. Z XIII wieku pochodzą najstarsze zachowane elementy zespołu; później zamek był wielokrotnie przebudowywany. Dzisiejszy wygląd Castelgrande jest w znacznym stopniu wynikiem renowacji przeprowadzonej pod koniec XX wieku. W południowym skrzydle zespołu zamkowego mieści się regionalne muzeum historyczne. Zob. Bellinzona.




Château de la Napoule, Mandelieu-la-Napoule, Francja

CHÂTEAU DE LA NAPOULE
widok z z okolic Pointe de l'Esquillon w gminie Théoule-sur-Mer
fot. AL
Château de la Napoule - to dawna, wzniesiona w XIV wieku forteca hrabiów Villeneuve zbudowana na starożytnych fundamentach. Zniszczona prawie całkowicie podczas Rewolucji Francuskiej, została odbudowana, według własnego projektu, przez amerykańskiego malarza i rzeźbiarza Henry'ego Clewsa (1876–1937), syna bogatego nowojorskiego finansisty, Henry'ego Clewsa (1834-1923). Henry Clews Jr. mieszkał tu z żoną, Marie Clews (1880-1959), która była z zawodu architektem, od 1919 roku; oboje są pochowani w podziemiach zamku w zaprojektowanych i wykonanych przez artystę grobowcach. Zamek, wraz z pięknymi ogrodami, jest dziś udostępniony publiczności. Zob Mandelieu-la-Napoule.



Hrad Loket, Loket, Czechy

HRAD LOKET
fot. PL
Hrad Loket (nazwa niemiecka: Burg Elbogen) - to średniowieczny gotycki (z zachowanymi elementami architektury romańskiej) zamek stojący na skale na wysokości 427 m n.p.m. w miejscowości Loket, ok. 12 km na zachód od Karlowych Warów, w Czechach.

Otoczony z trzech stron rzeką Ohrza (Ohře, Eger) zamek, wzniesiony prawdopodobnie w pierwszej połowie XIII wieku, za panowania Wacława I z dynastii Przemyślidów (według części źródeł zamek pochodzi z drugiej połowy XII wieku), później kilkakrotnie przebudowywany, zniszczony w pożarze w 1725 roku, odbudowany, przez pewien czas pełniący funkcję więzienia, jest jednym z najstarszych zamków w Czechach. Dziś mieści się w nim muzeum. Zamek stanowi tło organizowanego corocznie w miejscowości Loket (w odkrytym amfiteatrze) festiwalu operowego.(➤ mapka)(➤ mapka).



Château de Lourmarin, Lourmarin, Francja

CHÂTEAU DE LOURMARIN
fot. AL
Château de Lourmarin - to zamek zbudowany w XV wieku przez Foulquesa d'Agoult na fundamentach wcześniejszej fortecy z XII wieku; restaurowany w 1920 roku. Zob. Lourmarin.



Château de Baux, Les Baux-de-Provence, Francja

CHÂTEAU DE BAUX
fot. PL
Château de Baux - to widowiskowe ruiny zamku i murów obronnych w miejscowości Les Baux-de-Provence. Zob. Les Baux-de-Provence.



Alkazar w Sewilli, Sewilla, Hiszpania

SEWILLA
fot. JD
Alkazar w Sewilli (Reales Alcázares de Sevilla) - to pałac królewski, którego początki sięgają czasów kalifatu Almohadów. Po zdobyciu Sewilli przez Ferdynanda III Świętego stał się rezydencją nowych władców miasta. W XIV wieku pałac został rozbudowany i przebudowany w stylu mudéjar na polecenie Piotra I Okrutnego (przez zwolenników zwanego Sprawiedliwym), urodzonego w 1334 roku, zamordowanego w 1369 roku przez swego przyrodniego brata Henryka, księcia Trastamera, który objął po nim tron Kastylii. Pałac Piotra I (Palacio Pedro I, zwany też Palacio Mudéjar) jest dziś główną budowlą całego kompleksu, ale kolejnych zmian dokonywali też późniejsi władcy - Izabela I Kastylijska (1451-1504), która ufundowała m.in. Casa de Contratación, Karol V (1500-1558), na którego polecenie powstały słynne, bogato zdobione apartamenty (Salones de Carlos V), a także Filip V (1683-1746), pierwszy Burbon na tronie hiszpańskim. Pałac w Sewilli był miejscem wielu kluczowych wydarzeń w historii Hiszpanii (m.in. tu "królowie katoliccy", Izabela I Kastylijska i Ferdynand II Aragoński, przyjmowali Kolumba po jego powrocie z Nowego Świata). Jest też najstarszym w Europie pałacem funkcjonującym nieprzerwanie jako pałac królewski (część kompleksu pozostaje również dziś do dyspozycji hiszpańskiej rodziny królewskiej), a z uwagi na architekturę i bogactwo ornamentyki uważany jest za jeden z najwspanialszych kompleksów pałacowych w Hiszpanii. Zob. Sewilla.



Palais du Prince, Monako

PALAIS DU PRINCE
Monako
fot. PL
Pałac Książęcy w Monaco (Palais du Prince) - to pałac będący siedzibą panującego władcy i rządu Monako. Stoi po północno-zachodniej stronie dużego placu (Place du Palais), z którego rozciągają się wspaniałe widoki zarówno na północ, w stronę Portu Herkulesa i dzielnic La Condamine i Monte-Carlo, jak na południe, w stronę portu i dzielnicy Fontvieille, pochodzi z XVI-XVII wieku (tylko dwie wieże z 1215 roku są pozostałością pierwszej twierdzy genueńczyków). Codziennie w południe (dokładnie o 11:55) przed głównym wejściem do pałacu odbywa się widowiskowa ceremonia zmiany warty, obserwowana przez licznych turystów. Latem część wnętrz jest udostępniona zwiedzającym. Można zobaczyć m.in. renesansową reprezentacyjną Salę Tronową (Salle du Trône), gdzie odbywają się ceremonie oficjalne, główny dziedziniec (Cour d'Honneur), na który prowadzą XVII-wieczne schody z marmuru karraryjskiego (na dziedzińcu od czasu do czasu odbywają się koncerty), XVII-wieczną kaplicę (Chapelle Palatine), wieżę znaną dziś jako Tour Saint-Marie, dawniej noszącą nazwę Wieży Zegarowej (Toru de l'Horloge), salę Ludwika XV, tzw. Salę Niebieską, i inne pomieszczenia, z bezcenną kolekcją mebli, dywanów, fresków, itp. Szczególną atrakcję może stanowić mieszczące się w pałacu Musée des Souvenirs Napoléoniens et Archives Historiques, z bogatą kolekcją różnego rodzaju pamiątek po Napoleonie (rodziny Grimaldi i Bonaparte było skoligacone), a także zbiorami eksponatów związanych z historią Monako. Zob. Monaco.



Castello di Motebello (Szwajcaria)


BELLINZONA
Castello di Montebello
w głębi wyżej Castello di Sasso Corbaro
fot. PL
Castello di Montebello - to jeden z trzech zamków (Castelgrande, Castello di Montebello i Castello di Sasso Corbaro) tworzących dawne fortyfikacje Bellinzony, stolicy kantonu Ticino w Szwajcarii, położonej w strategicznym miejscu u południowych podnóży Alp. Cały zespół znajduje sie na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Zamek Montebello (zwany też zamkiem "małym" - Castello piccolo, "nowym" - Castello nuovo, "średnim" - Castello di mezzo, a także "Burg Schwyz" i "San Martino") znajduje się między zamkiem Castelgrande (z którym jest połączony murami obronnymi) a Castello di Sasso Corbaro, na wschód od Starego Miasta. Najstarsze elementy zamku (twierdza z donżonem) pochodzą z XIII wieku. W XV wieku zamek został rozbudowany uzyskując kształt, w którym (w przybliżeniu) przetrwał do naszych czasów (aczkolwiek stan obecny jest wynikiem restauracji przeprowadzonej w XX wieku po tym, jak w XIX wieku popadł w ruinę). Na terenie zamku działa otwarte w 1974 roku muzeum historyczne i archeologiczne (czynne od marca do listopada). Zob. Bellinzona.




Schloss Hohenschwangau, Schwangau, Niemcy

SCHLOSS HOCHENSCHWANGAU
fot. JD
Schloss Hohenschwangau - to pałac zbudowany w stylu neogotyckim w latach 1833-1837 przez ówczesnego następcę tronu Maksymiliana Wittelsbacha (późniejszego króla Bawarii Maksymiliana II) na ruinach wcześniej tu stojącej średniowiecznej twierdzy znanej pod nazwą Schwanstein; po koronacji Maksymiliana na króla Bawarii w 1848 roku zamek został jeszcze rozbudowany. Zamek pełnił funkcję letniej rezydencji władcy, jego żony Marii Fryderyki oraz synów - Ludwika (późniejszego króla Ludwika II) i Ottona (późniejszego króla Ottona I). Po śmierci Maksymiliana rezydowała w zamku Maria Fryderyka, a przez pewien czas także Ludwik, nadzorujący budowę zamku Neuschwanstein. Dziś Schloss Hohenschwangau jest własnością fundacji (Wittelsbacher Ausgleichsfonds), powołanej w 1923 roku dla rozwiązania sporów majątkowych między rodziną Wittelsbachów a Bawarią, i - jako muzeum - jest dostępny dla turystów (zwiedzanie tylko z przewodnikiem). Z otaczających zamek ogrodów rozciągają się piękne widoki. Zob. Hohenschwangau.



Schloss Linderhof, Ettal, Niemcy

SCHLOSS LINDERHOF
widok od północy
fot. JD
Schloss Linderhof - to neobarokowy pałac zbudowany w latach 1870-1886 przez króla Ludwika II Bawarskiego na terenie, gdzie wcześniej stał mały "królewski domek" (Königshäuschen) należący do ojca Ludwika, Maksymiliana II (początkowo stanowiący część budowanej rezydencji, poźniej przeniesiony w miejsce położone ok. 200 m na zachód od miejsca, gdzie stał pierwotnie). Schloss Linderhof, wzorowany na XVIII-wiecznych rezydencjach francuskich, jest jedną z trzech rezydencji Ludwika II (pozostałe dwie to Schloss Neuschwanstein w pobliżu miejscowości Füssen w powiecie Ostallgäu oraz pałac Herrenchiemsee, na wyspie Chiemsee), najmniejszą, ale jedyną, której budowa została ukończona za życia króla, i jedyną, w której mieszkał przez dłuższy czas. Pałac, wraz z otaczającym go parkiem (w którym warto zwrócić uwagę na kilka stylizowanych budowli, m.in. na tzw. Venusgrotte, wzorowaną na scenerii pierwszego aktu Tannhäusera Ryszarda Wagnera, tzw. Maurischer Kiosk, Marokkanisches Haus, i in.), jest dziś jedną z najważniejszych i najpopularniejszych atrakcji Bawarii, odwiedzanych corocznie przez kilkaset tysięcy turystów z całego świata. Zob. Ettal.



Marksburg, Niemcy

MARKSBURG
fot. JD
Marksburg - to dobrze zachowany (nigdy nie zniszczony) średniowieczny zamek, stojący w pobliżu miasta Braubach, w powiecie Rhein-Lahn w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat (Rheinland-Pfalz). Stojący na stromym, wysokim na 160 m wzgórzu zamek, o początkach sięgających prawdpodobnie XII wieku, później wielokrotnie przebudowywany, był pierwotnie siedzibą rodu Eppsteinów, później m.in. Katzenelnbogenów, a także książęcego rodu Nassau. Dziś pełni funkcje muzeum (zwiedzanie z przewodnikiem), przyciągającego w sezonie letnim kilka tysięcy odwiedzających dziennie. Zamek, uważany za jeden z ważniejszych przykładów architektury gotyckiej w Niemczech, zakupiony w 1900 roku przez Towarzystwo na Rzecz Zachowania Niemieckich Zamków (Deutsche Burgenvereinigung) i odrestaurowany, jest jedną z głównych atrakcji zespołu zamków i rezydencji należących do długiego na 65 km odcinka doliny środkowego Renu (między Bingen a Koblencją) znanego jako Kulturlandschaft Oberes Mittelrheintal, od 2002 roku figurującego na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. (➤ mapka)(➤ mapka)



Castello di Mesocco, Mesocco, Szwajcaria

CASTELLO DI MESOCCO
widok z drogi 13
fot. PL
Castello di Mesocco - to rozległe pozostałości zamku będącego, obok stojącego u stóp zamku kościoła Santa Maria del Castello, najważniejszym zabytkiem miejscowości Mesocco, położonej w kantonie Gryzonia w dystrykcie Region Moesa, na południe od San Bernardino Pass, ważnej przełęczy drogowej w Alpach Lepontyńskich.

Zamek był pierwotnie, od XII wieku, siedzibą rodziny von Sax, później pozostawał w rękach innych właścicieli. Zob. Mesocco.



Château de Tourbillon, Sion, Szwajcaria

CHÂTEAU DE TOURBILLON
widok z przełęczy między wzgórzami Tourbillon i Valère
fot. AL
Château de Tourbillon - to średniowieczna, zbudowana w końcu XIII wieku z inicjatywy ówczesnego biskupa Sionu twierdza otoczona murem z krenelażem, z czworobocznymi wieżami, mająca pełnić funkcję ufortyfikowanego zamku (czy pałacu) biskupiego. Z czasem obronne znaczenie zamku malało, a po wielkim pożarze w 1788 roku część pałacowa uległa prawie całkowitemu zniszczeniu. Dziś mozna mówić raczej o ruinach czy pozostałościach twierdzy (widocznych na zdjęciu powyżej); warto jednak wspiąć się na wzgórze choćby po to, by podziwiać rozciągający się z niego widok. Zob. Sion.



Alhambra, Grenada, Hiszpania

ALHAMBRA
Pałac Nasrydów, Patio de los Arrayanes
fot. JD
Alhambra - to warowny kompleks zbudowany za panowania dynastii Nasrydów w XIII i XIV wieku, później rozbudowywany i przebudowywany, obejmujący Pałac Nasrydów, twierdzę Alcazaba (której początki sięgają XI wieku), powstały w XVI wieku pałac Karola V, ogrody pałacowe, a także położoną poza murami, na wschód od centrum Alhambry, letnią rezydencję władców znaną jako Generalife.

Główny zespół pałacowy Alhambry, pałace królewskie Nasrydów (Palacios Nazaríes, zbudowany w XIV wieku za panowania emirów Ismaila I, Jusufa I i Muhamada V labirynt pałaców, pawilonów, dziedzińców, ogrodów, basenów itp., odznaczający się nadzwyczajnym bogactwem dekoracji wnętrz i uchodzący za arcydzieło architektury islamu, jest zorganizowany wokół dwóch głównych dziedzińców, Patio de los Arrayanes (Dziedziniec Mirtów) i Patio de los Leones (Dziedziniec Lwów). Tzw. Pałac Karola V jest największą budowlą wzniesioną na wzgórzu Alhambry. Został dobudowany do wcześniej istniejącego zespołu pałacowego Nasrydów (po wyburzeniu jego części) w XVI wieku, gdy Grenada znajdowała się już w rękach katolickiej Hiszpanii, dla podkreślenia chrześcijańskiego zwycięstwa nad islamem. Pałac, zaprojektowany przez hiszpańskiego architekta Pedra Machuca, z okrągłym dziedzińcem wewnętrznym otoczonym galeriami i dwukondygnacyjną kolumnadą, uchodzi za wybitny przykład architektury Renesansu. Generalife, założony w XIV wieku zespół ogrodowy z pawilonami, będący niegdyś letnią rezydencją emirów Grenady, leży na północny wschód od Alhambry, poza jej murami.

Więcej informacji na stronie Grenada.



Zamek Orawski, Orawskie Podzamcze, Słowacja

ZAMEK ORAWSKI
widok na górne piętro zamu z parkingu w Orawskim Podzamczu
fot. AL
Zamek Orawski - to wielopoziomowa budowla zajmująca wysokie skaliste wzgórze nad Orawą, pierwotnie budowaną w stylu romańskim i gotyckim, później rekonstruowaną w stylu renesansowym i neogotyckim. Jest uważana za jeden z najwspanialszych zamków na Słowacji. Najprawdopodobniej jej początki sięgają drugiej połowy XIII wieku, gdy zaczęto na wspomnianym wzgórzu wznosić budowlę mającą zastąpić wcześniejszą drewnianą fortyfikację, zbudowaną po inwazji Mongołów w 1241 roku. Najstarszą częścią jest część położona najwyżej, tzw. zamek górny. Niżej leży zamek średni, z chakaterystyczną czworokątną wieżą, a najniżej - zamek dolny z pałacem rodziny Turzonów i barokowym kościołem. Zob. Orawskie Podzamcze.



Schloss Herrenchiemsee, Chiemsee, Niemcy

SCHLOSS HERRECHIEMSEE
pałac Ludwika II Bawarskiego
fot. JD
Schloss Herrenchiemsee - to wzniesiony na polecenie króla Ludwika II Bawarskiego jeden ze zbudowanych przez niego zamków-pałaców. Leży na największej z wysp na Jeziorze Chiemsee, Herrenchiemsee, o powierzchni 2,3 km 2, należącej do gminy Chiemsee w powiecie Rosenheim. Pałac, pomyślany jako niemal wierna replika pałacu w Wersalu, otoczony ogrodami, nigdy nie został ukończony, a sam król mieszkał tu bardzo krótko. Dziś część pomieszczeń jest otwarta dla publiczności (trwające ok. pół godziny zwiedzanie tylko z przewodnikiem, nie można robić zdjęć); można też zwiedzić mieszczące się w pałacu muzeum poświęcone osobie króla. Zob. Chiemsee.



Château de Morges, Morges, Szwajcaria

CHÂTEAU DE MORGES
fot. AL
Château de Morges - to zamek zbudowany przez Ludwika I, brata Amadeusza V, hrabiego Sabaudii, w celu wzmocnienia istniejącego w regionie systemu fortyfikacji. Przez pewien czas zamek był siedzibą lokalnych władców. W latach 30. XVI wieku miejscowość, tak jak cała Wodezja, została zbrojnie przejęty przez Berno, pod którego panowaniem pozostawała do końca XVIII wieku, gdy po wkroczeniu wojsk napoleońskich region najpierw odzyskał formalną niezależność (pozostając jednak w strefie wpływów Francji), a poźniej, w 1803 roku, stał się - jako kanton Vaud - częścią Szwajcarii. Zob. Morges.



Zamek Królewski w Budapeszcie, Budapeszt, Węgry

ZAME KRÓLEWSKI W BUDAPESZCIE
widok z okolic Parlamentu
fot. JD
Zamek Królewski w Budapeszcie - to rozległy kompleks budynków i dziedzińców w różnym stylu architektonicznym. Jedna z najpopularniejszych atrakcji Budapesztu, położona na Górze Zamkowej. Początki budowli sięgają XIV wieku (najstarsze fundamenty pochodzą z czasów Ludwika Węgierskiego, na Węgrzech znanego jako Ludwik I Wielki), później jednak zamek był wielokrotnie niszczony i odbudowywany, by powstać ostatecznie w kształcie zbliżonym do dzisiejszego dopiero po przejęciu Budapesztu przez Habsburgów. Dziś zamek mieści kilka instytucji kultury, m.n. Węgierską Galerię Narodową (Magyar Nemzeti Galéria) z bogatą kolekcją sztuki węgierskiej, Bibliotekę Narodową im. Széchényiego (Országos Széchényi Könyvtár) oraz Muzeum Historyczne Budapesztu (Budapesti Történeti Múzeum). Zob. Budapeszt.



Blenheim Palace, Oxfordshire, Anglia

BLENHEIM PALACE
widok od strony ogrodów
fot. JD
Blenheim Palace - to ogromna posiadłość wiejska położona w pobliżu miejscowości Woodstock w hrabstwie Oxfordshire w Anglii. Został zbudowany w latach 1705-1722 dla Johna Churchilla, wybitnego dowódcy wojskowego wsławionego zwycięstwami nad Francją i Bawarią podczas wojny o sukcesję hiszpańską, w tym zwycięstwem w bitwie pod Blenheim w 1704 roku, i od tego czasu jest do dnia dzisiejszego rezydencją książąt Marlborough - siedzibą rodu Churchill, a poźniej Spencer-Churchill. W Pałacu Blenheim urodził się premier Wielkiej Brytanii, Winston Churchill.

Pałac został zaprojektowany w stylu angielskiego baroku. Jest jedyną budowlą w Angliii mającą tytuł pałacu, mimo że nie jest ani rezydencją królewską, ani rezydencją biskupią. Od 1987 roku figuruje na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.(➤ mapka)(➤ mapka).



Pałac Hellbrunn, Salzburg, Austria

Hellbrunn
fot. PL
Pałac Hellbrunn (Schloss Hellbrunn) - to barokowy pałac położony ok. 5 km na południowy wschód od historycznego centrum Salzburga. Pałac został zbudowany za panowania arcybiskupa Markusa Sittikusa von Hohenems, następcy Wolfa Dietricha von Raitenau. Otoczony rozległymi ogrodami, nie pełnił funkcji rezydencji, lecz był tylko od czasu do czasu odwiedzany przez arcybiskupa i jego gości. Szczególnym sposobem zabawiania spacerowiczów miało być uruchamianie ukrytych w instalacjach ogrodowych mechanizmów oblewających ich wodą w momentach, w których się tego nie spodziewali; te same wyrafinowane zabawy zdają się równieź dzisiaj przyciągać do ogrodów Hellbrunn tysiące turystów. Jeden ze znajdujących się w ogrodach Hellbrunn budynków mieści dziś muzeum etnograficzne. Zob. Salzburg.



Residenz, Monachium, Niemcy

RESIDENZ
widok od strony ogrodów Hofgarten
fot. PL
Residenz - to pałac Wittelsbachów wzniesiony w latach 1570-1620 w stylu manierystycznym w miejscu wcześniej stojącej w tym miejscu twierdzy, później wielokrotnie przebudowywany, prawie całkowicie zniszczony podczas drugiej wojny światowej, po wojnie zrekonstruowany. Największy pałac miejski w Niemczech. Od 1920 roku pełni funkcje reprezentacyjne, kulturalne i muzealne. Pałac jest zespołem budynków stojących wokół dziesięciu zamkniętych lub cześciowo zamkniętych dziedzińców; obejmuje m.in. skarbiec (Schatzkammer) i pochodzacy z połowy XVIII wieku rokokowy budynek Cuvilliéstheater, niegdyś prywatny teatr Wittelsbachów. Mniej więcej połowa pomieszczeń pałacowych, w tym praktycznie wszystkie pomieszczenia o wartości historycznej, jest udostępniona do zwiedzania. Zob. Monachium.



Zamek Królewski w Warszawie, Warszawa, Polska

ZAMEK KRÓLEWSKI W WARSZAWIE
na pierwszym planie kolumna Zygmunta III Wazy
fot. PL
Zamek Królewski w Warszawie. Historia Zamku Królewskiego w Warszawie sięga czasów założenia miasta na przełomie XIII i XIV wieku, gdy na skarpie wiślanej powstał pierwszy drewniano-ziemny gród mający strzec nowo założonej osady (Starej Warszawy), wkrótce potem przekształcony w murowany zamek, pełniący do 1526 roku funkcję siedziby i ośrodka władzy książąt mazowieckich. Po włączeniu w tymże roku Mazowsza do Królestwa Polskiego zamek ten stał się warszawską rezydencją władców Polski, najpierw Zygmunta I Starego, przedostatniego króla Polski z dynastii Jagiellonów, który jednak, choć parokrotnie był w Warszawie, stale rezydował na Wawelu. Po śmierci króla zamieszkała w Warszawie królowa Bona, a po jej wyjeździe do Włoch w 1556 roku zaczął bywać w Warszawie Zygmunt II August, syn Zygmunta I Starego i Bony, który, przystępując do prac nad unią polsko-litewską, podjął zarazem decyzję o rozbudowie zamku. Stałą rezydencją królewską i siedzibą urzędów Rzeczypospolitej Obojga Narodów zamek warszawski stał się w 1611 roku, za panowania Zygmunta III Wazy. W następnych dekadach, za panowania Zygmunta III Wazy i za panowania jego syna i następcy, Władysława IV, Zamek Królewski przybrał postać zbliżoną do dzisiejszej.

W drugiej połowie XVII wieku i na początku XVIII wieku zamek został kilkakrotnie zajęty, splądrowany, ograbiony i zdewastowany przez obce wojska. Drugi - po czasach Zygmunta III Wazy i Władysława IV - dobry okres historii zamku przyszedł za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, który przekształcił zamek w rezydencję porównywalną z innymi ośrodkami władzy królewskiej w Europie, wprowadzając daleko idące zmiany we wnętrzach, a także rozszerzając cały zespół zamkowy o tzw. Pałac Pod Blachą. Po utracie niepodległości w 1795 roku, Warszawa, jak już wspomniano, znalazła się w zaborze pruskim. Po Kongresie Wiedeńskim i utworzeniu Królestwa Polskiego (Kongresowego) zamek stał się siedzibą władz tegoż Królestwa, a w 1836 roku - siedzibą namiestników carskich. W latach 1915–1918, gdy Warszawę zajmowali Niemcy, na Zamku Królewskim rezydował generał Hans Hartwig von Beseler. Po odzyskaniu niepodleglości i restauracji zespołu zamkowego, Zamek Królewski stał się, w 1926 roku, rezydencją polskiego prezydenta. Po zajęciu Warszawy przez Niemców w 1939 roku, spalony w wyniku bombardowań zamek został przez Niemców systematycznie obrabowany, a podczas i po kapitulcji powstania warszawskiego prawie całkowicie zniszczony. Po wojnie zamek został odbudowany dopiero w latach 1971-1988. Część pomieszczeń zamkowych i przyległe ogrody są udostępnione dla zwiedzających. Zob. Warszawa.



Castello di Venere, Erice, Włochy

CASTELO DI VENERE
Erice
fot. PL
Castello di Venere - to pozostałości zamku zachowane w Erice na Sycylii. Historia miejscowości Erice sięga czasów starożytnych - z tego okresu przetrwały, wzdłuż północno-zachodnich granic miasta, resztki murów - Mura Elimo-Puniche - z VIII-VI wieku p.n.e. W 831 roku Erice zostało zdobyte przez Arabów, którzy rządzili nim przez trzy stulecia. W 1167 roku znalazło się w rękach Normanów. Z tych czasów zachowały się pozostałości zamku zwanego Castello di Venere, zbudowanego w miejscu, gdzie niegdyś mieściła się świątynia Wenus Erycyńskiej. Zob. Erice.



Burg Reifenstein, Vipiteno / Sterzing, Włochy

BURG REIFENSTEIN
widok na zamek z drogi SS12
fot. JP
Burg Reifenstein (nazwa włoska: Castel Tasso) - to zamek położony we Włoszech, w prowincji Bolzano, w regionie Trydent-Górna Adyga, w pobliżu miejscowości Vipiteno / Sterzing, po południowej stronie autorstrady A22, naprzeciwko zamku Sprechenstein (Schloss Sprechenstein / Castel Pietra).

Pierwsze wzmianki o zamku pochodzą z przełomu XI i XII wieku. W czasie swej historii budowla wielokrotnie zmieniała właścicieli. O 1813 roku zamek jest własnością rodu Thurn und Taxis (stąd nazwa "Tasso" używana od lat 30. XX wieku). Zamek, uważany za jeden z najcenniejszych tego rodzaju zabytków w Południowym Tyrolu, jest dobrze zachowany i dostępny dla zwiedzających (zwiedzanie w grupach z przewodnikiem, od Wielkanocy do końca listopada). Zob. Vipiteno / Sterzing.



Pałac w Wilanowie, Warszawa, Polska

PAŁAC W WILANOWIE
fot. AL
Pałac w Wilanowie. Wilanów - to dzielnica w lewobrzeżnej części Warszawy, należąca do zewnętrznego pierścienia dzielnic warszawskich i nie mająca znaczenia turystycznego, z jednym wyjątkiem, którym jest zespół pałacowo-parkowy, stanowiący punkt końcowy tzw. Traktu Królewskiego, zaczynającego się na placu Zamkowym.

Początki Wilanowa jako destynacji turystycznej sięgają drugiej połowy XVII wieku, gdy po kupieniu przez króla Jana Sobieskiego w 1677 roku odpowiednich terenów, rozpoczęto budowę królewskiej rezydencji podmiejskiej. Barokowy pałac, otoczony parkiem i różnymi zabudowaniami, został wzniesiony w latach 1681-1696. Po śmierci króla w 1696 roku pałac przeszedł w ręce jego synów, jednak po pewnym czasie z różnych powodów (m.in. z powodu konfliktu spadkowego) zaczął popadać w ruinę i ostatecznie został w 1720 roku sprzedany Elżbiecie Sieniawskiej. Później dobra wilanowskie wielokrotnie przechodziły z rąk do rąk. W 1945 roku pałac i otaczające go ogrody przeszły na własność państwa i po przeprowadzeniu prac konserwatorskich oraz po odzyskaniu części zbiorów (wywiezionych przez Niemców) został udostępniony zwiedzającym, początkowo jako oddział Muzeum Narodowego. Od 1995 roku cały zespół pałacowo-parkowy jest samodzielnym muzeum działającym obecnie jako Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

Park w Wilanowie zajmuje teren o powierzchni prawie 90 hektarów. Poza pałacem stanowiącym najważniejszy element zespołu i największą atrakcje turystyczną Wilanowa na terenie parku znajduje się parędziesiąt mniejszych budynków uznanych za zabytki; do zespołu należą też zbiorniki wodne, fontanny i wolnostojące rzeźby. W sezonie letnim organizowane są w Wilanowie różnego rodzaju wydarzenia kulturalne. Zob. Warszawa.



Castel Beseno, Trydent-Górna Adyga, Włochy

CASTEL BESENO
widok z drogi SS12
fot. PL
Castel Beseno - to pochodząca z XVI wieku ogromna twierdza, położona w gminie Besenello, w prowincji Trydent, w regionie Trydent-Górna Adyga, ok. 20 km na południe od Trydentu, 9,5 km na północny wschód od Rovereto. Zamek jest dziś jednym z oddziałów zespołu muzealnego znanego jako Museo provinciale del Castello del Buonconsiglio. Zob. Castel Beseno.



Fort Amber, Dźajpur, Indie

FORT AMBER
widok ogólny
fot. ALW
Fort Amber - to kompleks radźpuckich fortyfikacji i pałaców, położony ok. 10 km na północny wschód od Dźajpuru (Dżajpur, [Jaipur]), nad jeziorem Maota, w miejscowości Amber (dziś stanowiącej dzielnicę Dźajpuru), w północnych Indiach. Jeden z najważniejszych celów turystycznych w rejonie Dźajpuru (z dodatkową szczególną atrakcją polegającą na wjeździe do fortu na grzbiecie słonia); liczbę turystów szacuje się na ponad milion rocznie. Zob. Amber.



Zamek w Niedzicy, Niedzica, Polska

ZAMEK W NIEDZICY
widok od strony Zalewu Czorsztyńskiego
fot. AL
Zamek w Niedzicy. Pierwsze wzmianki o zamku, zbudowanym prawdopodobnie w początkach XIV wieku, zapewne w miejscu jakiejś wcześniejszej warowni, sięgają 1325 roku. Od początku istnienia aż do końca II wojny światowej był siedzibą kolejnych właścicieli tutejszych ziem, węgierskich rodów magnackich: najpierw Jana i Rykolfa Berzeviczych (wnuków komesa spiskiego Rudygera z Tyrolu, który lokował Niedzicę), później, od XVI w. do połowy XIX wieku (z przerwami) - Horvathów, a potem Salamonów (nawet jeszcze w okresie międzywojennym, gdy region należał już do Polski, i nawet jeszcze w czasie II wojny światowej, do roku 1945).

Dziś zamek (po wojnie odrestaurowany i częściowo odbudowany) jest jedną z największych atrakcji turystycznych regionu. W części zamku są pokoje gościnne, restauracja i kawiarnia; inna pełni funkcję muzeum wnętrz i historii regionu oraz muzeum archeologicznego. Warto wyjść na taras widokowy, z którego rozciąga się daleki widok na Zalew Czorsztyński. Zob. Niedzica.



Château de Beaufort (Luksemburg)


BEAUFORT
ruiny zamku
fot. JD
Château de Beaufort - to ruiny średniowiecznego zamku stojącego na niewysokim wzgórzu na zachód od centrum miejscowości Beaufort, w kantonie Echternach w Luksemburgu. Historia zamku sięga, o ile wiadomo, XI wieku, chociaż pierwsza wzmianka (wskazująca, że pierwszym właścicielem zamku był Wauthier de Wiltz et Beaufort) pochodzi z 1192 roku. W następnych stuleciach zamek miał wielu właścicieli i był wielokrotnie przebudowywany i roznbudowywany. W drugiej połowie XVIII wieku został opuszczony i popadł w ruinę. W połowie XIX wieku ruiny zostały uznane za zabytek. Dziś są własnością państwa i są dostępne dla zwiedzających.

W pobliżu ruin, na zachód od nich, stoi renesansowy zamek-pałac zbudowany w pierwszej połowie XVII wieku przez barona Johanna van Becka (1588-1648), od 1642 roku gubernatora prowincji Luksemburga z nadania Ferdynanda III Habsburga (po śmierci barona van Becka budowę pałacu ukończył w 1649 roku jego syn); ten pałac nie jest jednak otwarty dla turystów. (➤ mapka)(➤ mapka).




Topkapi, Stambuł, Turcja

TOPKAPI
wejście do pałacu
fot. JD
Topkapi (Topkapı Sarayı). Pałac Topkapi był przez prawie 400 lat rezydencją władców Imperium Osmańskiego. Jego budowę rozpoczął Mehmed II wkrótce po zdobycu Konstantynopola w 1453 roku; później cały zespół był wielokrotnie przebudowywany u rozbudowywany. Pałac był siedzibą władców imperium do połowy XIX wieku - w 1856 roku sułtan Abdülmecid I przeniósł centrum administracyjne państwa do pałacu Dolmabahçe. Po proklamowaniu Republiki Tureckiej zespół pałacowy Topkapi - rozległy teren z czterema dziedzińcami, licznymi budowlami, meczetami, pawilonami, ogrodami - został przekształcony w muzeum. Szczególną atrakcję (a dla muzułmanów cel pielgrzymek) stanowią pomieszczenia, w których eksponowane są najświętsze relikwie islamu (takie, jak płaszcz proroka Mahometa czy dwa z jego mieczy). Poza tym udostępnione są zwiedzającym m.in. skarbiec cesarski oraz (eksponowane w różnych miejsach zespołu Topkapi) kolekcje ceramiki, szkła i sreber, szat sułtańskich, dywanów, powozów, broni i uzbrojenia, miniatur i manuskryptów, a także zbiory malarstwa (w tym kolekcja portretów sułtanów). Pierwotnie cały zespół zajmował niemal cały obszar cypla (Sarayburnu), stanowiącego wschodni kraniec półwyspu między Morzem Marmara a Złotym Rogiem (Haliç), poźniej część ogrodów pałacowych została zamieniona na park publiczny (Gülhane Parkı.

Więcej informacji można znaleźć na stronie Stambuł.



Zamek w Trenczynie, Trenczyn, Słowacja

ZAMEK W TRENCZYNIE
widok z placu Mierové námestie
fot. AL
Zamek w Trenczynie (Trenčiansky hrad)) - to ogromny (trzeci pod względem wielkości w Słowacji) zamek położony na wysokim skalistym wzgórzu nad centrum miasta Trenczyn (stolicy kraju trenczyńskiego, jednego z ośmiu głównych regionów podziału administracyjnego Słowacji), tworzący dziś kompletną położoną na dwóch poziomach twierdzę z murami, basztami, wieżami (z jednej z tych wież rozciąga się niezwykle rozległy i interesujący widok na Trenczyn i okolice) oraz zamkowo-pałacowymi zabudowaniami, chociaż warto pamiętać, że dzisiejszy kształt zamku jest prawie w całości wynikiem odbudowy, z zaledwie kilkoma elementami zachowanymi z przeszłości. Teren Zamku częściowo można zwiedzać indywidualnie, częściowo tylko w ramach wycieczek z przewodnikiem. Zob. Trenczyn.



Castello Sforzesco, Mediolan, Włochy

CASTELOO SFORZESCO
fot. JD
Castello Sforzesco - to ceglana budowla z połowy XV wieku, zbudowana przez Francesca I Sforzę na planie kwadratu, z dziedzińcem w środku, otoczona murem z narożnymi basztami i suchą fosą (wcześniej znajdował się tu zamek Viscontich, po wygaśnięciu rodu zburzony). Budowla była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana, w latach 1893-1906 zrekonstruowana w postaci zbliżonej do pierwotnej. W latach 1954-1956 zamek został odrestaurowany po zniszczeniach wojennych i przystosowany do tego, by gościć otwarte dla zwiedzających powierzchnie muzealne - Musei di Castello Sforzesco. Do najcenniejszych eksponatów galerii sztuki (Pinacoteca del Castello Sforzesco) należą: nieukończona rzeźba Michała Anioła znana jako Pietà Rondanini, a także dzieła takich twórców, jak Filippo Lippi, Antonello da Messina, Andrea Mantegna, Canaletto (Bernardo Bellotto), Correggio (Antonio Allegri), Giovanni Battista Tiepolo, i in. W zamku funkcjonują też: Muzeum Sztuki Użytkowej (Museo delle Arte Decorative), Muzeum Instrumentów Muzycznych (Museo delgi Strumenti Musicali), a także cześć muzeum archeologicznego (Civico museo archeologico di Milano). Zob. Mediolan.



Burg Heinfels, Heinfels, Austria

BURG HEINFELS
widok z drogi 100 (E66) prowadzącej z Lienzu do granicy z Włochami
fot. PL
Burg Heinfels - to rozległe założenie zamkowe położone na wysokości 1130 m n.p.m. na strategicznym wzgórzu nad miejscowością Heinfels, w dolinie Val Pusteria / Pustertal we wschodniej cześci austriackiego Tyrolu, niedaleko granicy z Włochami. Zamek, o którym pierwsze wzmianki pochodzą z połowy XIII wieku, został zbudowany, jak przez długi czas uważano, w V wieku n.e. przez Hunów (według nowszych badań nieco poźniej, przez Awarów); później był kilkakrotnie rozbudowywany (m.in. na przełomie XIV i XV wieku). Należał do różnych właścicieli. Dziś jest własnością prywatną i nie jest udostępniony do zwiedzania, natomiast jego widoczna z daleka sylwetka jest jednym z charakterystycznych elementow krajobrazu doliny Pustertal. (➤ mapka)(➤ mapka).



Schloss Sprechenstein, Vipiteno / Sterzing, Włochy

SCHLOSS SPRECHENSTEIN
widok na zamek z drogi SS12
fot. PL
Schloss Sprechenstein (nazwa włoska: Castel Pietra) - to zamek położony we Włoszech, w prowincji Bolzano, w regionie Trydent-Górna Adyga, w pobliżu miejscowości Vipiteno / Sterzing, po północnej stronie autorstrady A22, naprzeciwko zamku Reifenstein (Burg Reifenstein, Castel Tasso). Zamek, o historii sięgającej XIII wieku, jest własnością prywatną i nie jest dostępny dla zwiedzających. Zob. Vipiteno / Sterzing.



Castello di Sasso Corbaro (Szwajcaria)


BELLINZONA
Castello di Sasso Corbaro
fot. PL
Castello di Sasso Corbaro - to jeden z trzech zamków (Castelgrande, Castello di Montebello i Castello di Sasso Corbaro) tworzących dawne fortyfikacje Bellinzony, stolicy kantonu Ticino w Szwajcarii, położonej w strategicznym miejscu u południowych podnóży Alp. Cały zespół znajduje sie na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Sasso Corbaro (noszący też niegdyś nazwy "Burg Unterwalden" i "Santa Barbara") jest położony na południowy wschód od Castello di Montebello. Leży wyżej, na izolowanym skalistym wzgórzu, i - inaczej niż Castelgrande i Castello di Montebello - nie jest połączony z murami obronnymi miasta. Najstarsze elementy zamku pochodzą z drugiej połowy XV wieku (według niektórych źródeł - z przełomu XIV i XV wieku). W zamku mieści się dziś czynne od marca do listopada muzeum etnograficzne. Zob. Bellinzona.




İshak Paşa Sarayı, Ağrı, Turcja

İSHAK PAŞA SARAYI
fot. ALW
İshak Paşa Sarayı - to częściowo zachowany, a częściowo zniszczony kompleks pałacowy zbudowany w latach 1685-1784 w pobliżu miejscowości Doğubeyazıt, w prowincji Ağrı, we wschodniej Turcji. Zespół pałacowy İshak Paşa Sarayı, zwany w polskich źródłach zazwyczaj Pałacem Ishaka Paszy, a w literaturze angielskojęzycznej - Ishak Pasha Palace, jest w przewodnikach turystycznych wymieniany jako jeden z dwóch (obok słynnego pałacu Topkapı w Stambule) najważniejszych zabytków architektury osmańskiej w Turcji.

Pałac, zajmujący powierzchnię ok. 7600 m2, stoi na wysokości 2000 m n.p.m. na górskim plateau opadającym ku północy, ku zachodowi i ku południu stromymi zboczami. Dostęp do pałacu umożliwia usytuowana od wschodu główna brama (w stylu seldżuckim), prowadząca do pierwszego z dwóch dziedzińców pałacu, wokół których zorganizowana jest struktura całości. Od końca lat 50. XX wieku prowadzone są prace nad restauracją zabytku (utrudniające zwiedzanie). Zob. İshak Paşa Sarayı.



Schloss Tarasp, Tarasp, Szwajcaria

SCHLOSS TARASP
widok z okolic miejscowości Ftan
fot. PL
Schloss Tarasp - to pochodzący z XI wieku zamek będący niegdyś siedzibą niewielkiego niezależnego państwa, później, od 1464 roku, stolicą austriackiej, będącej lennem władców Tyrolu eksklawy na terytorium istniejącego wówczas państwa znanego jako Freistaat der Drei Bünde (Stato libero delle Tre Leghe, Stadi liber da las Trais Lias), sprzymierzonego z ówczesną Konfederacją Szwajcarską, przejętej na początku XIX wieku przez utworzoną przez Napoleona Republikę Helwecką, i później włączonej do Gryzonii jako kantonu dzisiejszej Szwajarii. Położony na wzgórzu w pobliżu niewielkiego jeziora, Taraspsee, odnowiony na przełomie XIX i XX wieku zamek, będacy dziś własnością prywatną, może być zwiedzany wyłącznie z przewodnikiem. Zob. Tarasp.



Château de Vianden (Luksemburg)


VIANDEN
widok z okolic zamku w kierunku miasta
fot. JD
Château de Vianden (nazwa niemiecka: Burg Vianden; nazwa luksemburska: Buerg Veianen) - to zamek położony w pobliżu miasta Vianden, stolicy luksemburskiego kantonu Vianden.

Zamek, jeden z największych zamków obronnych na zachód od Renu, stoi na skalnym cyplu na wysokości 310 m n.p.m., nad miastem Vianden i doliną rzeki Our płynącej ok. 100 metrów niżej. Początki zamku, zbudowanego w miejscu wcześniejszych fortyfikacji z czasów rzymskich, sięgają XI wieku; w następnych stuleciach zamek był wielokrotnie przebudowywany i rozbudowywany. W pierwszym okresie swej historii, do XV wieku, zamek był własnością hrabiów Vianden. Poźniej przechodził z rąk do rąk i stopniowo tracił na znaczeniu, by ostatecznie na początku XIX wieku popaść w ruinę. Odkupiony w 1827 roku przez Wilhelma I, króla Holandii i Wielkiego Księcia Luksemburga, przetrwał, częściowo odrestaurowany, do drugiej połowy XX wieku, gdy po przejęciu zamku przez państwo, przystąpiono do gruntownej i całościowej restauracji, ukończonej dopiero w 1990 roku. Zamek jest dostępny dla zwiedzających indywidualnie lub z przewodnikiem. Zob. Vianden.




Schloss Lenzburg (Szwajcaria)


Schloss Lenzburg - to potężny (składający się z siedmiu zespołów zabudowań otaczających dziedziniec wewnętrzny) zamek, znajdujący się w miejscowości Lenzburg w szwajcarskim kantonie Argowia, ok. 10 km na wschód od Aarau, stolicy kantonu. Zamek stoi na wysokim na 508 m n.p.m. naturalnym wzgórzu zwanym Schlossberg i jest jednym z najstarszych i najważniejszych zamków tego rodzaju w Szwajcarii. Został zbudowany przez hrabiów Lenzburg prawdopodobnie na początku XII wieku. Później, przebudowywany i rozbudowywany, przechodził wielokrotnie z rąk do rąk. W 1804 roku stał się własnością kantonu Argowia, następnie ponownie przeszedł w ręce prywatne, ale od 1956 roku jest własnością wspieranej przez kanton i miasto Lenzburg Fundacji Zamku Lenzburg. W latach 1978-1986 został odrestaurowany i dziś jest siedzibą muzeum historycznego (Museum Schloss Lenzburg), stanowiącego część Museum Aargau (obejmującego także inne zamki, klasztor Königsfelden, i in.).




Schloss Kyburg (Szwajcaria)


Schloss Kyburg - to położony ok. 8 km na południe od miejscowości Winterthur w kantonie Zurych zamek o historii sięgającej XI wieku, pochodzący w obecnym kształcie z XIII-XIV wieku, później wielokrotnie przebudowywany, od 1917 roku stanowiący własność kantonu, a od 1999 roku zarządzany przez stowarzyszenie Verein Museum Schloss Kyburg. Zamek jest dostępny dla zwiedzających w sezonie letnim.




Castel Thun (Włochy)

CASTEL THUN
fot. PL
Castel Thun - to duży kompleks zamkowy o historii sięgającej XIII wieku, pierwotnie zwany Castel Belvesiono (od nazwy wzgórza wznoszącego się nad miejscowością Vigo di Ton, w dolinie Val di Non), obecną nazwę biorący od zniemczonego nazwiska właścicieli, przedstawicieli jednej z linii potężnego rodu Thun (pierwotnie Tono). Obecny kształt zamku pochodzi z XVI-XVII wieku.

Zamek jest dziś własnością prowincji Trydent i jest udostępniony dla zwiedzających jako jedna z siedzib Museo provinciale del Castello del Buonconsiglio - muzeum, do którego należą też zamki w Trydencie, Stenico, Besenello (Castel Beseno) i Caldes. Do najsłynniejszych elementów kompleksu należą tzw. Brama Hiszpańska z połowy XVI wieku i XVII-wieczna sala biskupia. (➤ mapka)(➤ mapka).