Krzyżne

Położona na wysokości 2112 m n.p.m. przełęcz we wschodniej grani Świnicy w Tatrach Wysokich, między Doliną Pańszczycy a Doliną Roztoki. Jeden z najbardziej znanych i najczęściej odwiedzanych punktów widokowych w Tatrach Polskich.


Przełęcz Krzyżne leży w długiej grani wybiegającej na wschód ze Świnicy i prowadzącej przez przełęcz Zawrat w stronę Koziego Wierchu , za Kozim Wierchem biegnącej na północny wschód i na północ w stronę masywu Granatów (markerem oznaczony jest najniższy, ale uważany za główny zwornikowy szczyt Skrajnego Granatu, wznoszący się na 2225 m n.p.m.), a następnie ponownie na wschód w stronę przełęczy Krzyżne, stanowiącej trawiastą rówień, gdzie wspomniana grań rozgałęzia się na granie Koszystej i Wołoszyna . Odcinkiem tej grani od Zawratu do Krzyżnego biegnie najsłynniejszy szlak turystyczny w Tatrach Polskich znany jako Orla Perć, składający się z dwóch głównych odcinków: od Zawratu do Skrajnego Granatu i od Skrajnego Granatu do Krzyżnego. Przejście przez Krzyżne jest najłatwiejszą drogą łączącą Dolinę Pańszczycy i Dolinę Pięciu Stawów Polskich (górne piętro Doliny Roztoki).

U stóp Krzyżnego od strony północnej leży dolina Pańszczyca , będąca odgałęzieniem Doliny Suchej Wody Gąsienicowej, od strony południowej Dolina Roztoki , odgałęzienie Doliny Białki, zaś od strony północno-wschodniej - Dolina Waksmundzka , także będąca odgałęzieniem Doliny Białki i stanowiąca, wraz z masywami Koszystej i Wołoszyna, ścisły rezerwat przyrody.

W pobliżu przełęczy Krzyżne leży Kopa nad Krzyżnem (w grani Buczynowych Turni), Waksmundzki Wierch (w grani Koszystej) i Mały Wołoszyn (w grani Wołoszyna). Markerem oznaczona jest Przełączka pod Ptakiem, położona nieco niżej niż Krzyżne, na wysokości 2105 m, ale dostępna turystycznie tylko szlakiem Orlej Perci, natomiast niedostępna bezpośrednio z żadnej z dolin.

Krzyżne jest znane od dawna jako jeden z najlepszych punktów widokowych w Tatrach Polskich, z rozległą i piękną panoramą Tatr Wysokich. Przełęcz była odwiedzana przez turystów już w drugiej połowie XIX wieku, przy czym wówczas można było iść na nią szlakiem prowadzącym od Wodogrzmotów Mickiewicza przez masyw Wołoszyna, zamkniętym w 1932 roku. Dziś na przełęcz można iść albo Orlą Percią od strony Zawratu, zaczynając drogę w dowolnym dostępnym turystycznie punkcie Orlej Perci między Zawratem a Krzyżnem (znaki czerwone, od Zawratu 5.45 godz.), albo z Hali Gąsienicowej przez Dolinę Pańszczycy (znaki żółte, od schroniska "Murowaniec" 2.30 godz.), albo z Doliny Pięciu Stawów (znaki niebieskie, od Wielkiego Stawu żółte, od schroniska ok. 2 godz.).