Costa del Sol

Costa del Sol ("Wybrzeże Słońca") - to znany region turystyczny w południowej Hiszpanii, w Andaluzji, obejmujący długi na ok. 180 km malowniczy odcinek wybrzeża Morza Śródziemnego, rozciągający się mniej więcej od granicy prowincji Malaga z prowincją Kadyks (oznaczonej markerem ) do granicy z prowincją Grenada (oznaczonej markerem ), od północy (lub północnego zachodu) osłonięty kolejnymi pasmami łańcucha Gór Betyckich (➤ mapka)(➤ mapka). Na zachodzie Costa del Sol graniczy z odcinkiem wybrzeża znanym jako Costa de la Luz, na wschodzie - z Costa Tropical. Historycznie był to region położonych na wzgórzach pueblos blancos, "białych miast" Andaluzji, i związanych z nimi wiosek rybackich na wybrzeżu. Niczym nie ograniczana, podporządkowana względom komercyjnym rozbudowa infrastruktury turystycznej regionu w drugiej połowie XX wieku w znacznym stopniu zmieniła na niekorzyść jego wygląd i charakter, jednak jego najważniejsze atrakcje - morze, plaże oraz to, co zachowało się z dawnej Andaluzji, wciąż przyciągają turystów z całego świata. Za główne miejscowości Costa del Sol uchodzą Estepona , Marbella , Fuengirola , Mijas , Benalmadena , Torremolinos , Malaga i Nerja . Wszystkie są łatwo dostępne z autostrady A-7 biegnącej wzdłuż wybrzeża.

Wybrzeże Morza Śródziemnego, w szczególności odcinek, który określany jest dzisiaj jako Costa del Sol, było zamieszkałe już w czasach prehistorycznych. W Starożytności, co najmniej od VIII wieku p.n.e., istniały tu osady założone przez Fenicjan (np. Malaga, założona w 770 roku p.n.e.). Poźniej cały rejon znalazł się w rękach Kartaginy, a następnie Rzymu (w czasach rzymskich przez Torremolinos przechodziła ważna droga prowadząca z Malagi do Kadyksu). Po upadku Cesarstwa Rzymskiego przez niedługi czas rządzili tu Wizygoci, a po nich Bizancjum. W VIII wieku zaczął się okres panowania Arabów, zakończony dopiero w końcu XV wieku, gdy prawie cały Półwysep Iberyjski podporządkowali sobie "królowie katoliccy", Ferdynand II Aragoński i Izabela I Kastylijska.

W okresie następującym po rekonkwiście gospodarka regionu oparta była na rolnictwie, handlu (w tym handlu winem) i rybołóstwie. Nie były to jednak czasy rozwoju - w znacznym stopniu z powodu powtarzających się klęsk żywiołowych i epidemii. Lepszy okres przyszedł w wieku XIX, gdy Malaga stała się jednym z bardziej zindustrializowanych miast w Hiszpanii. Później jednak miasto ponownie zaczęło podupadać, do czego w drugiej połowie XIX wieku przyczyniła się m.in. plaga filoksery, która zniszczyła winnice całego regionu.

W pierwszych dekadach XX wieku zaczęto dostrzegać turystyczny potencjał regionu. Pierwsze elementy infrastruktury w Maladze (np. plaża i kąpielisko znane jako Playa-Balneario Nuestra Señora del Carmen) powstały na przełomie drugiej i trzeciej dekady tego stulecia; w 1928 roku udostępniono chętnym pierwsze tereny golfowe w Torremolinos. Dalszy rozwój branży turystycznej uniemożliwiła jednak najpierw hiszpańska wojna domowa w latach 1936-1939, a poźniej druga wojna światowa.

Po drugiej wojnie światowej nastąpił przełom - region pueblos blancos budowanych na wzgórzach, w pewnym oddaleniu od wybrzeża, oraz związanych z nimi małych wiosek rybackich na wybrzeżu zaczął się szybko przekształcać w ciągnący się kilometrami pas hoteli, pensjonatów, restauracji, klubów, portów jachtowych i plaż wyposażonych we wszystko, czego mogli sobie zażyczyć goście, a także luksusowych rezydencji, chętnie kupowanych lub budowanych przez przybyszów z całego świata, dysponujących odpowiednimi środkami finansowymi. Przykładem Marbella, gdzie pierwsze hotele powstały na przełomie drugiej i trzeciej dekady XX wieku, ale która jeszcze po drugiej wojnie światowej liczyła nie więcej niż tysiąc mieszkańców. Początkiem zmian był rok 1943, gdy hiszpański arystokrata, Ricardo Soriano y Scholtz von Hermensdorff (1883-1973), urodzony w Salamance, przeprowadził się na wybrzeże, kupił posiadłość położoną niedaleko Marbelli, tworząc później wokół swej rezydencji zalążki infrastruktury turystycznej i popularyzując skutecznie rejon wśród znajomych. Po wojnie zaczęli tu przybywać kolejni znakomici goście - odwiedzając najpierw słynny Marbella Club (otwarty w 1954 roku), założony przez kuzyna Ricarda Soriano, później kupując własne rezydencje lub korzystając z szybko rozbudowującej się sieci hoteli dla najbardziej wymagających i najbogatszych gości.

W latach 60. XX wieku w miejscu położonym ok. 10 km na południowy zachód od Marbelli zbudowano luksusowy port jachtowy Puerto Banús, otwarty w 1970 roku w obecności Juana Carlosa (późniejszego króla Hiszpanii, wówczas księcia Asturii), Rainiera III, księcia Monako i jego małżonki, Grace Kelly, i innych osobistości. W latach 70. XX wieku (warto może przypomnieć, że były to ostatnie lata panowania w Hiszpaniii generała Franco) Marbella gościła m.in. byłego dyktatora Kuby, Fulgencia Batistę (który, zmuszony do ucieczki z Kuby, najpierw znalazł schronienie w rządzonej wówczas przez Antónia Salazara Portugalii, a później przeniósł się na Costa del Sol, gdzie zmarł w miejscowości Guadalmina niedaleko Marbelli), słynnego amerykańskiego finansistę Marca Richa, oskarżonego w 1983 roku o unikanie płacenia podatków (uniewinnionego przez prezydenta Clintona w 2001 roku), a także dysponujących nieograniczonymi środkami finansowymi gości z krajów arabskich.

Innym przykładem może być Torremolinos, do połowy XX wieku wioska rybacka. Na początku lat 50. XX wieku miejscowość zaczęly odwiedzać ówczesne gwiazdy świata filmu i show-biznesu (takie jak Grace Kelly, Ava Gardner, Orson Welles, Marlon Brando czy Frank Sinatra). W ciągu kilkunastu lat Torremolinos przekształciło się w ogromny ośrodek wypoczynkowy, z rozbudowaną infrastrukturą noclegową i gastronomiczną - co wkrótce poźniej powtórzyły inne miejscowości regionu, jak Benalmadena, Mijas czy Fuengirola. Dziś wielu uważa, że wszystko to poszło za daleko - wpływając niekorzystnie na środowisko, a także niszcząc, przynajmniej częściowo, tradycyjny andaluzyjski klimat regionu. Niezadowolenie budziło też i budzi przkształcanie Costa del Sol w "Costa del Crime", w wyniku osiedlania się tu coraz większej liczby osób, które, uciekając z krajów ich pochodzenia przed sprawiedliwością, budują na Costa del Sol coraz bardziej luksusowe rezydencje za nielegalnie zdobyte środki finansowe.

Niezależnie jednak od tego rodzaju zastrzeżeń region Costa del Sol, chociaż w ostatnich latach stracił nieco, jak się wydaje, na popularności, pozostaje jednym z najważniejszych regionów turystycznych Andaluzji i całej Hiszpanii, odwiedzanym przez miliony turystów z całego świata.

Region Costa del Sol jako całość nie stanowi odrębnej jednostki administracyjnej i nie ma w tym sensie oznaczonych granic, dlatego w różnych źródłach granice te są różnie rysowane. Na ogół nie przyjmuje się definicji węższej niż przyjęta na tej stronie, natomiast dość często można spotkać się z szerszą definicją, przy której do Costa del Sol należą też niektóre miejscowości powincji Kadyks (zachodnią granicę Costa del Sol stanowi według tej definicji Gibraltar), a także, na wschodzie, odcinek wybrzeża należący do prowincji Grenada, mniej więcej do miejscowości Motril. Poza tym rozróżnia się Costa del Sol Occidental (istnieje też jednostka podziału terytorialnego, comarca, o tej samej nazwie) oraz wschodnią część Costa del Sol (niekiedy nazywaną Costa del Sol Oriental). Wydaje się jednak, że z punktu widzenia turysty rozróżnienie to nie ma znaczenia.