Lugano

Miasto (liczące ok. 65 tys.mieszkańców) w południowej Szwajcarii, we włoskojęzycznym kantonie Ticino, położone nad Jeziorem Lugano, 32 km na południowy zachód od Bellinzony A, stolicy kantonu Ticino, 34 km od Como B we Włoszech, nieco ponad 80 km od Mediolanu C (➤ mapka)(➤ mapka). Lugano jest dziewiątym pod względem liczby mieszkańców miastem Szwajcarii, największym w Ticino. Ważny szwajcarski ośrodek finansowy. Uzdrowisko i ośrodek turystyczny.

Informacje ogólne

Lugano jest dość dużym miastem malowniczo położonym na południe od Alp, nad Jeziorem Lugano A, u stóp masywu Monte Brè A (925 m) wznoszącego się na wschód od miasta, i masywu Monte San Salvatore B (912 m) na południu. Miasto leży w południowej części kantonu Ticino zwanej Sottoceneri (co oznacza: na południe od przełęczy Monte Ceneri 1), na południowy wschód od Jeziora Maggiore B (położonego w większości na terytorium Włoch) i na północny zachód od Jeziora Como C (położonego w całości we Włoszech).

Historia

Rejon Jeziora Lugano był zamieszkały już w czasach prehistorycznych. W Starożytności był przez pewien czas pod kontrolą Rzymian. Po upadku cesarstwa Rzymskiego przechodził wielokrotnie z rąk do rąk, by ostatecznie w pierwszej połowie XVI wieku znaleźć się w (pierwszej) Konfederacji Szwajcarskiej, rozwijając się w następnych stuleciach jako ważny ośrodek handlowy. W epoce napoleońskiej miasto było przez pewien czas stolicą kantonu w tzw. Republice Helweckiej, by w 1803 roku stać się jednym z miast szwajcarskiego kantonu Ticino. Dziś Lugano jest dziewiątym pod względem liczby mieszkańców miastem Szwajcarii, największym w Ticino, ważym w skali krajowej ośrodkiem finansowym, regionalnym węzłem komunikacyjnym i jednym z najpopularniejszych ośrodków turystycznych Szwajcarii.

Główne zabytki Lugano

Za główny plac miasta, wokół którego rozciąga się historyczne centrum Lugano, uważany jest plac zwany Piazza della Riforma 1, przy którym od strony południowej stoi neoklasycystyczny ratusz 1 (Palazzo Civico) z połowy XIX wieku. Najważniejszymi zabytkami sakralnymi Lugano są: (1) katedra św. Wawrzyńca 1 (Cattedrale San Lorenzo) - romańsko-gotycka świątynia z renesansową fasadą, o historii sięgającej XI wieku, ukończona w XVI wieku, (2) kościół Santa Maria degli Angioli 2 z przełomu XV i XVI wieku, znany m.in. z renesansowego fresku Passione e Crocefissione z 1529 roku, autorstwa Bernardino Luiniego, oraz (3) XVI-wieczny kościół św. Rocha 3 (Chiesa di San Rocco). Markerem 1 oznaczone jest otwarte w 1975 roku centrum kongresowe (Palazzo dei Congressi), narkerem 1 największy park miejski w Lugano, Parco Ciani, uważany za jeden z najpiękniejszych w Szwajcarii, a markerem 1 - Villa Ciani, zbudowana w XVII wieku, przebudowana w XIX wieku willa mieszcząca Muzeum Sztuk Pięknych z godną uwagi kolekcją malarstwa. Drugim godnym uwagi muzeum w Lugano jest Museo d'Arte della Svizzera Italiana 2, otwarte w 2015 roku po połączeniu dwóch innych wcześniej działających muzeów (Museo Cantonale d'Arte i Museo d'Arte Moderna). Marker 2 oznacza otwarte na początku XIX wieku kasyno, stanowiące od ponad dwóch stuleci jedną z tradycyjnych atrakcji miasta.

Inne atrakcje turystyczne w Lugano i okolicy

Warto jednak wiedzieć, że jeśli Lugano jest jednym z najpopularniejszych ośrodków turystycznych w Szwajcarii, to dzieje się tak nie tylko - i może nawet nie przede wszystkim - z uwagi na zabytki i muzea, lecz raczej w związku z walorami klimatycznymi i malowniczym położeniem miasta nad jeziorem, otoczonym górami - dzięki czemu może ono być atrakcyjne zarówno dla osób uprawiających wszelkiego rodzaju sportami wodnymi, jak turystykę pieszą lub rowerową. Markerem 1 oznaczony jest ośrodek rekreacyjny znany jako Lido di Lugano, z piaszczystą plażą, basenami i terenami zielonymi. Poza tym jednak można korzystać z kilkudziesięciu czynnych w Lugano i w okolicach kąpielisk oraz wypożyczalni różnego rodzaju łodzi, albo wybrać się na wycieczkę jednym z pływających po jeziorze statków turystycznych (np. do niezwykle malowniczej miejscowości Gandria D, położonej na stromym zboczu bezpośrednio nad jeziorem).

Dwiema bodaj najpopularniejszymi wycieczkami z Lugano są wycieczki na oba wspomniane wyżej szczyty - Monte Brè A i Monte San Salvatore B; na każdy z nich można wejść pieszo (choć z uwagi na różnicę wysokości wymaga to dobrej kondycji) albo wjechać kolejką linowo-terenową (dolna stacja kolejki na Monte Brè oznaczona jest markerem 2, a dolna stacja kolejki na Monte San Salvatore - markerem 3 (w pobliże szczytu Monte Brè można też dojechać samochodem). Bardziej zaawansowaną turystykę pieszą można uprawiać w pobliskich Prealpach Lugańskich, a turystykę rowerową - korzystając z istniejącej w rejonie Lugano jednej z największych w Szwajcarii sieci dobrze przygotowanych tras o łącznej długości ok. 300 km.

Można też wybrać się do Melide E, miejscowości położonej 7,5 km na południe od Lugano, by odwiedzić muzeum pod gołym niebem znane jako "Szwajcaria w miniaturze", a także do Morcote F (12 km od Lugano), miejscowości uważanej za jedną z najpiękniejszych w Ticino.

Rejsy po jeziorze

Szczególną atrakcją turystyczną może być rejs statkiem pasażerskim po Jeziorze Lugano. Głównym operatorem logistycznym na akwenie jest szwajcarsko-włoskie przedsiębiorstwo żeglugowe SNL (Società Navigazione del Lago di Lugano), a główna przystań centralna (Lugano Centrale) znajduje się bezpośrednio przy nadbrzeżnej promenadzie w centrum miasta. Więcej informacji w tej sprawie można znaleźć na stronie Jezioro Lugano.

Informacje praktyczne

Infrastruktura noclegowa i gastronomiczna

Lugano oferuje niezwykle szeroki przekrój obiektów, od luksusowych, historycznych hoteli przy samej promenadzie nad jeziorem (np. butikowy Luganodante czy Hotel Walter au Lac) po budżetowe hostele ukryte na obrzeżach centrum. Ceny są typowo szwajcarskie, rezerwacji trzeba dokonywać z dużym wyprzedzeniem. Hostele i pokoje wieloosobowe (np. popularny Youth Hostel Lugano Savosa) kosztuje ok. 45–65 CHF za dobę, pokoje 2-osobowe w hotelach 2/3-gwiazdkowych (klasa ekonomiczna): ok. 100–160 CHF za dobę, standardowy pokój 2-osobowy w hotelu 4-gwiazdkowym ok. 220–380 CHF za dobę, a apartamenty miejskie dla rodzin (w zależności od odległości od jeziora) ok. 160–300 CHF za dobę.

Kuchnia w Lugano to fuzja eleganckiego, szwajcarskiego ładu i włoskiego, śródziemnomorskiego temperamentu z regionu Lombardii. Na eleganckich placykach starego miasta (jak Piazza Riforma) królują restauracje serwujące pizze, risotta i pasty. Podobnie jak wokół całego jeziora, w samym mieście i na jego zboczach (np. rejon wzniesień Monte Brè) znajdziemy tradycyjne, klimatyczne lokale typu grotto.

Przykładowe ceny

• Danie w budżetowej restauracji lub pizzerii (Pizza / Pasta): ok. 20–30 CHF,
• Trzydaniowy obiad dla dwóch osób w restauracji średniej klasy: ok. 140–160 CHF,
• Ekskluzywne restauracje fine dining z widokiem na jezioro (np. THE VIEW Lugano): od 90–120 CHF za osobę,
• Kawa (Espresso w kawiarni na starówce): ok. 3,50–4,50 CHF,
• Kieliszek regionalnego wina Merlot lub piwo w barze: ok. 6–9 CHF.

Poruszanie się po mieście Lugano

Samo miasto Lugano posiada kompaktowe, w większości wyłączone z ruchu kołowego centrum, po którym najlepiej poruszać się pieszo. Transport publiczny (autobusy miejskie TPL) działa bez zarzutu, ułatwiając dojazd do dalszych dzielnic czy punktów startowych na obrzeżach.

Kluczowym ułatwieniem dla osób przyjeżdżających pociągiem jest zabytkowa, automatyczna kolejka linowo-terenowa Funicolare Lugano Stazione – Piazza Cioccaro. Łączy ona położony na wzgórzu główny dworzec kolejowy (Lugano SBB) bezpośrednio z historycznym sercem miasta (tuż obok deptaku i ratusza). Wagoniki kursują nieprzerwanie co kilka minut od godziny 05:00 rano do północy, a sam przejazd trwa niespełna 2 minuty.

Przykładowe koszty komunikacji w mieście:

• Przejazd kolejką funicolare z dworca do centrum: ok. 1,40 CHF (bilet jednorazowy). Posiadacze Ticino Ticket oraz ważnych biletów kolejowych SBB na stację Lugano jadą bezpłatnie.
• Bilet jednorazowy na autobus miejski (strefa centralna 100): ok. 2,50 – 3,00 CHF.
• Parkingi w Lugano: Wjazd samochodem do ścisłego centrum jest niemożliwy, a parkowanie przy ulicy (niebieskie strefy) jest ściśle limitowane czasowo. Turyści zmotoryzowani powinni korzystać z wielopoziomowych parkingów podziemnych (np. Autosilo Piazza Castello lub Autosilo Balestra). Koszt parkowania wynosi zazwyczaj od 2,50 do 4,00 CHF za godzinę, a doba postoju w centrum to wydatek rzędu 25–40 CHF. Po stronie włoskiej, na obrzeżach regionu, dzienne opłaty parkingowe są znacznie niższe i wynoszą ok. 5–8 EUR za dobę.