Martigny

Miasto (nieco ponad 17 tys. mieszkańców) w południowo-zachodniej Szwajcarii, we francuskojęzycznej części kantonu Valais, położone na wysokości 471 m n.p.m., ok. 30 km na południowy zachód od Sionu A, stolicy kantonu, ok. 42 km do Montreux B nad Jeziorem Genewskim (➤ mapka)(➤ mapka). Drugie (po Sionie) największe miasto kantonu, stolica dystryktu. Martigny jest ważnym kolejowym i drogowym węzłem komunikacyjnym. Za główne atrakcje turystyczne miasta uchodzą zachowane pozostałości z czasów rzymskich oraz interesujące muzea (z których najbardziej znanym jest Fondation Pierre Gianadda); istotne znaczenie ma też położenie w pobliżu ważnych przełęczy drogowych tuż przy granicach z Włochami i z Francją oraz popularnych terenów narciarskich.

Historia

Martigny leży w miejscu pozwalającym kontrolować strategicznie ważne przejście transalpejskie w starożytności zwane Mons Poeninus, dziś znane jako Wielka Przełęcz św. Bernarda. W czasach przedrzymskich istniała tu osada galijska, zwana Octodurus albo Octodurum (skąd pochodzi używana dziś niekiedy francuska nazwa miasta - Octodure), później, w I wieku p.n.e., zdobyta przez Rzymian i włączona, wraz z całą prowincją, do Cesarstwa Rzymskiego.

W IV wieku miasto stało się siedzibą biskupstwa (najstarszego na terenach stanowiących dzisiejszą Szwajcarię), później, w VI wieku, przeniesionego do Sionu. W Średniowieczu patronem miasta stał się św. Marcin z Tours - stąd dzisiejsza nazwa (a także nazwa niemiecka - Martinach), występująca w dokumentach z XI (w zlatynizowanej formie Martiniacum) i XII wieku.

W połowie XIV wieku Martigny znalazło się w rękach dynastii sabaudzkiej. Później, zachowując w pewnych okresach ograniczoną autonomię, w innych ją tracąc, pozostawało przez stulecia w strefie wpływów biskupów Sionu. Na przełomie XVIII i XIX wieku Martigny stało się częścią marionetkowego państwa utworzonego przez Napoleona, początkowo formalnie niepodległego, później, w 1810 roku, włączonego na kilka lat do Francji. W 1815 roku cały region Valais stał się kantonem Konfederacji Szwajcarskiej.

Martigny dzisiaj

Martigny, będace ważnym węzłem kolejowym (zatrzymują się tu w szczególności szybkie pociągi linii prowadzącej przez przełęcz Simplon do Domodossoli we Włoszech) i drogowym, położonym u stóp Alp, w pobliżu ujścia rzeki Dranse do Rodanu (w miejscu, gdzie Rodan płynący na południowy zachód skręca pod kątem 90 stopni na północny zachód, kierując się w stronę Jeziora Genewskiego), zaledwie ok. 25 km od granicy szwajcarsko-francuskiej i ok. 45 km od granicy szwajcarsko-włoskiej, może być doskonałą bazą wypadową do zwiedzania Valais, a także sąsiadujących z tym kantonem regionów Francji i Włoch - w tym włoskiej Doliny Aosty oraz francuskiego regionu Chamonix-Mont-Blanc; w zimie szczególną atrakcją może być bliskość dwóch słynnych regionów narciarskich - szwajcarskiego regionu "Les 4 Vallées" oraz szwajcarsko-francuskiego regionu "Portes du Soleil".

Droga przez Col de la Forclaz B (po szwajcarskiej stronie granicy) i Col des Montets B (po francuskiej stronie) prowadzi z Martigny do Chamonix-Mont-Blanc C we Francji, a droga 21 (E27) przez Wielką Przełęcz św. Bernarda A (która sama w sobie jest atrakcją turystyczną) do Aosty D we Włoszech. W miejscu oznaczonym markerem 4 od drogi 21 odgałęzia się droga prowadząca do Verbier E, jednego z pięciu głównych ośrodków regionu narciarskiego "4 vallées" (pozostałe to La Tzoumaz F, Nendaz G, Veysonnaz H i Thyon I). Z kolei przez Monthey J można dostać się do szwjacarskich miejscowości zaliczanych do regionu "Portes du Soleil" (m.in. Val d'Illiez K, Champéry L czy Morgins M), a przez przełęcz Pas de Morgins D - do francuskich miejscowości tego regionu (m.in. Châtel N, Chapelle d'Abondance O, Abondance P, Avoriaz Q, Morzine R czy Les Gets S).

Centrum Martigny - to okolice Place Centrale 1, ratusza 1 i kościoła parafialnego Notre-Dame de la Visitation 1. W centrum, przy Avenue de la Gare, pod numerem 6) znajduje się też zaznaczone markerem 2 interesujące muzeum geologiczne (Musée des Sciences de la Terre).

Za najważniejszą jednak atrakcję Martigny uważane są zachowane pozostałości z czasów rzymskich, w tym odrestaurowany w 1978 roku amfiteatr 1 (w którym co roku jesienią odbywają się tradycyjne w regionie walki krów rasy Hérens - combats de reines), wykopaliska udostępnione publiczności przy tzw. ścieżce archeologicznej (La promenade archéologique 2), a także historyczne muzeum galo-rzymskie w Fondation Pierre Gianadda 1, muzeum, w którym poza wspomnianą częścią historyczną, mieści się muzeum motoryzacji oraz galeria sztuki organizująca wystawy czasowe (zazwyczaj trzy wystawy rocznie).

Warto wiedzieć, że niedaleko amfiteatru rzymskiego i terenów Fondation Pierre Gianadda, przy ulicy Rue du Levant pod numerem 34, w miejscu oznaczonym markerem 3 mieści się Musée et chiens du Saint-Bernard - muzeum poświęcone historii Wielkiej Przełęczy św. Bernarda i psom bernardynom.

Za ważne zabytki w Martigny uchodzą też: Château de la Bâtiaz 3, pozostałości pochodzącej z XIII wieku twierdzy zbudowanej na polecenie ówczesnego biskupa Sionu oraz stojąca u podnóża wzgórza kaplica - Chapelle Notre-Dame-de-Compassion 2.

Martigny dzisiaj

• Warto pamiętać, że Martigny jest stacją początkową dwóch słynnych turystycznych kolei wąskotorowych: jedną jest tzw. Mont Blanc Express prowadzący do granicy z Francją i dalej do Chamonix, drugą - tzw. Saint-Bernard Express do Orsières (marker T na pierwszej mapce zamieszczonej na tej stronie), skąd autobusem można dojechać do schroniska na Wielkiej Przełęczy św. Bernarda.
  
  
  
• Będac w Martigny warto pamiętać o kilku interesujących atrakcjach przyrodniczych w pobliżu miasta: przełomach rzek Trient (Gorges de Trient 1, ze słynnym wysokim na 187 m mostem zwanym Pont du Gueuroz) oraz Durnand (Gorges du Durnand 2), a także tzw. labiryncie Evionnaz (Labyrinthe d’Evionnaz 3), uważanym za największy na świecie labirynt utworzony z 18 tys. drzewek tui.